Breaking News

«ԹԵՐԹ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ՀՅԴ ԲԻՒՐՈՅԻ ԱՆԴԱՄ ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆԻ ՀԵՏ
Tert.am-ի աշխատակից Հռիփսիմէ Յովհաննիսեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեանի հետ զրուցած է կուսակցութեան վերջերս կազմակերպած հանրահաւաքի դրդապատճառներու, հայաստանեան ներքաղաքական իրավիճակի մասին:

Ստորեւ կը ներկայացնենք սոյն հարցազրոյցը.

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Պարոն Փափազեան, նախորդ շաբաթ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը հանրահաւաք է կազմակերպել Ազատութեան հրապարակում: Ամբիոնից հնչող քննադատութիւններից զատ՝ կուսակցութիւնը «դեղին քարտ» ցոյց տուեց այսօրուայ իշխանութիւններին: Հետաքրքիր է՝ սփիւռքի դաշնակցական գործիչները համաձա՞յն էին հայաստանեան իրենց կուսակիցների հնչեցրած մտքերի հետ, ի՞նչն է ձեզ դրսում անհանգստացնում:

ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆ.- Դաշնակցութիւնը մէկ կուսակցութիւն է, սակայն չի բացառւում, որ տարբեր հարցերի շուրջ անհամաձայնութիւններ արտայայտուեն: Դաշնակցութեան ներսում բոլորն ունեն առիթներ տարբերութիւններ արտայայտելու եւ նաեւ վիճելու համար: Բայց երբ որոշում է լինում, այն դառնում է բոլորինը, այն բոլորը պաշտպանում են: Ինչ վերաբերում է Ազատութեան հրապարակում կազմակերպուած ցոյցին, ապա Հայաստանի Գերագոյն մարմնի որոշումն է, որ բոլորը ոչ միայն կիսում են, այլ նաեւ զօրակցում:

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Դաշնակցութեան կազմակերպածն առաջին մեծ հանրահաւաքն էր իշխանափոխութիւնից յետոյ, որը կազմակերպուել է արտախորհրդարանական ուժի կողմից: Արդեօ՞ք դժգոհութիւնն արտայայտելու հանրահաւաքային տարբերակը պարբերական բնոյթ է կրելու, ինչպիսի՞ն է լինելու Դաշնակցութեան ակտիւութիւնը հայաստանեան քաղաքական դաշտում:

ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆ.- Դաշնակցութիւնը արտախորհրդարանական ուժ է, պարզապէս ժողովուրդը իրեն բաւական քուէ չտուեց, որ իր թեկնածուները անցնէին Ազգային ժողով: Իսկ ժողովուրդը միշտ դրա իրաւունքը ունի, պէտք է ընդունել ժողովրդի որոշումը եւ ընդունել նրա պատգամը, պէտք է նաեւ դասեր քաղել: Դաշնակցութիւնը խելացի կուսակցութիւն է եւ միշտ իր միջոցները դրել է հայ ժողովրդի տրամադրութեան տակ:

Իր որոշումներն ընդունուած են միշտ հայ ժողովրդի շահերը պաշտպանելու համար: Շատ եմ ցաւում, որ Դաշնակցութիւնը չկարողացաւ համոզել Հայաստանի ժողովրդին, որ ինքը լաւագոյն ուժն է երկիրը ղեկավարելու համար: Համոզուած եմ, որ կը գայ օրը, եւ Դաշնակցութեանը կը յաջողի ժողովրդի վստահութիւնը շահել:

Դաշնակցութիւնն այսօր համոզուած է, որ մի շարք հարցերի շուրջ իշխանութիւնները սխալ ճամփայ են ընտրել թէ՛ սոցիալ-տնտեսական հարցերը լուծելու համար, թէ՛ Սահմանադրութիւն չյարգելով, թէ՛ Արցախի մէջ ներկայ միասնական մթնոլորտը վտանգելով:

Դաշնակցութեան համար փողոց դուրս գալը միջոցներից մէկն է ժողովրդի հետ կապ ստեղծելու համար: Շատ կարեւոր է ընդդիմութեան կոնցեպտը ընդունել եւ քաջալերել:

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Ի՞նչ տպաւորութիւն ստացաք դուք այդ հանրահաւաքից՝ արդեօք կա՞ն մտահոգութիւններ տիրող իրավիճակի հետ կապուած: Նկատելի՞ է հասարակութեան շրջանում աջակցութիւն ձեր ուժին:

ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆ.- Գիտէք, այսօրուայ քաղաքական եւ սոցիալական մթնոլորտը շատ վտանգաւոր է երկրի ապագայի համար: Հրանտ Մարգարեանի հետ տեղի ունեցած դէպքը փաստում է, որ դժբախտաբար, որոշ չափով այսօրուայ քաղաքական մեծամասնութիւնը ոչ միայն չի յարգում, ոչ միայն չի ընդունում փոքրամասնութեանը, այլ նաեւ՝ նպատակ ունի նրան ոչնչացնելու: Ժողովրդավարական երկրներում մեծամասնութիւնը փոքրամասնութիւն է դառնում եւ հակառակը: Այդ իրականութիւնը պէտք է քաջալերել եւ կոչ անել այսօրուայ իշխանութիւններին, որ յստակ ձեւով դատապարտեն այդպիսի խուլիգանական դէպքերը, որոնք հակասում են ժողովրդավարութեանը:

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- «Իմ քայլ»ի պատգամաւորներից նկատել էին, որ Դաշնակցութիւնը վերջին 20 տարիների ընթացքում ունեցել է հնարաւորութիւն ոչ միայն մէկ, այլ մի քանի դեղին, կարմիր քարտեր ցոյց տալու իշխանութիւններին: Ի՞նչ կարծիք ունէք ձեզ ուղղուած նման քննադատութիւնների վերաբերեալ: Կարծում էք՝ ձեր քննադատութիւնները հաշուի կ՛առնուե՞ն այսօրուայ իշխանութիւնների կողմից:

ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆ.- Կարիքը կայ այսօր լաւ գնահատել 1991թ. ի վեր Հայաստանի քաղաքական կեանքի պատմութիւնը եւ եզրակացութեան գալ, որ Դաշնակցութիւնը երբեք համաձայնութեան չի եկել Լեւոն Տէր-Պետրոսեանի դիրքորոշումների հետ: Հետեւանքն այն է, որ Դաշնակցութիւնը ծանր վճարեց դրա համար? իր այն օրուայ ներկայացուցիչները՝ Հրայր Մարուխեանն արտաքսուեց Լեւոն Տէր-Պետրոսեանի կողմից, կուսակցութեան գործունէութիւնն արգելուեց, իսկ ղեկավարութիւնը բանտարկուեց:

Դաշնակցութեանը երբեք չի բաւարարուել Ռոբերտ Քոչարեանի քաղաքականութիւնը, յաճախ ձայն է բարձրացրել՝ իր տարաձայնութիւնները ցոյց տալով:

Եւ վերջապէս Սերժ Սարգսեանի իշխանութեան 10 տարուայ ընթացքում միայն երկու տարի է մաս կազմել կոալիցիայի՝ յոյս ունենալով, որ ներսից կարող է փոփոխութիւններ պարտադրել:

Նաեւ Նիկոլ Փաշինեանի առաջին կառավարութեանը մաս կազմեց նոյն լոգիկայով, որ կարելի կը լինի իր քաղաքականութիւնն առաջարկել ներսում: Շատ կարեւոր է, որ այսօր պատմաբանները լուրջ աշխատանք տանեն, որպէսզի իրականութիւնը հաշուի առնուի, այլ ոչ թէ «ֆէյք քաղաքականութիւնը»:

Այսօր պէտք է դասեր քաղենք եւ ընդունենք բոլորս, որ պէտք չէ մասնակցել որեւէ կառավարութեան, որի մէջ Դաշնակցութիւնը չունենայ որոշելու իրաւունք: Այլ խօսքով՝ կամ ժողովուրդը կը տայ Դաշնակցութեանը կառավարելու իրաւունք, եւ այդ ժամանակ քաղաքական ուժը բոլոր պատասխանատուութիւնները կը վերցնի իր վրայ, կամ պէտք է մնայ ընդդիմութեան մէջ: Միշտ պէտք է յարգել ժողովրդի որոշումը: Բայց դա չի նշանակում, որ նոյնիսկ եթէ ընդդիմութեան մէջ կը գտնուենք ժողովրդի կամքով, կառավարութեանը յաջողութիւն չենք մաղթի: Բայց հիմա լաւատես չենք:

ՀՌԻՓՍԻՄԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ.- Նիկոլ Փաշինեանի վերջին յայտարարութիւններից ամենաշատ քննարկուողները Արցախում հակայեղափոխականներ ու դաւադիր ուժեր փնտռելու մասին էին: Դուք ի՞նչ կարծիք ունէք այդ յայտարարութիւնների վերաբերեալ. արդեօք Նիկոլ Փաշինեանը կարո՞ղ էր նկատի ունենալ նաեւ Դաշնակցութեանը:

ՄՈՒՐԱՏ ՓԱՓԱԶԵԱՆ.- Դաշնակցութիւնը ներդրել է իր բոլոր ուժերը, բոլոր իր միջոցները, իր ջանքերը՝ Արցախի ազատագրական պայքարի համար: Ամբողջ ազգը գիտակցում է, որ Դաշնակցութեան համար Արցախը առաջնահերթութիւն է եւ ոչ միայն խօսքով, այլ նաեւ գործով: Նիկոլ Փաշինեանն է մի քանի անգամ արտաքին ճակատում յստակ բառերով գնահատել Դաշնակցութեան անուրանալի աշխատանքը ի նպաստ թէ՛ Արցախի, թէ՛ Հայաստանի եւ թէ սփիւռքի մէջ:

Մեզ համար գոյութիւն չունեն հակայեղափոխական եւ դաւադիր ուժեր: Ժամանակը եկաւ, որ տիրի համերաշխութեան եւ միասնական լուրջ մթնոլորտ: Մեր ազգը պէտք է զարգանայ՝ ժողովրդավարական մթնոլորտի մէջ՝ ընդունելով ազատութիւններ եւ բազմակարծիք իրականութիւններ: Միասին կամ կը յաջողենք, կամ կը պարտուենք:

 

ԵՐԵՒԱՆ.- Ուրբաթ, 31 Մայիսին, ՀՅԴ Հայաստանի Երիտասարդական Միութեան (ՀԵՄ) «Ահազանգ» նախաձեռնութեան անդամները «Համահարթեցում չի լինելու» գրութեամբ պաստառներով ու վանկարկումներով Ազգային ժողովի դարպասներուն մօտ ցոյց կատարեցին:  Յիշեցնենք, որ այս մէկը նախաձեռնութեան երրորդ ցուցական գործողութիւնն էր: Առաջին ցոյցին ՀԵՄականները Ազգային ժողովի բակին մէջ հաւեր բերած էին, իսկ երկրորդին՝ կառավարութեան շէնքին դիմաց «Ահազանգ» գրութեամբ դրամապանակներ նետած էին:

Նախաձեռնութեան անդամներուն պահանջը անփոփոխ է՝ պայքարիլ, որպէսզի չեղարկուի Հարկային օրսենսգրքի փոփոխութիւններու փաթեթին մէջ տեղ գտած եկամտային հարկի համահարթ սկզբունքը: Այսինքն՝ բոլորը նոյն չափով հարկելը:

Ցոյցին մասնակցողները պահանջեցին խորհրդարանական «Իմ Քայլը» մեծամասնութեան ղեկավար Լիլիթ Մակունցին հետ հանդիպիլ: Մինչ Մակունցի ժամանումը, դաշնակցական երիտասարդներուն հետ հանդիպեցան Ազգային ժողովի տնտեսական յանձնաժողովի նախագահ Բաբկէն Թունեան եւ նոյն յանձնաժողովի անդամ Հայկ Գէորգեան: Անոնք ՀՅԴ ՀԵՄականներուն հետ փորձեցին քննարկում ունենալ, բայց  «Ահազանգ»ականները ընդդիմացան, յայտնելով, որ քննարկումի տեղը փողոցը չէ:

Պատգամաւորներէն ետք երիտասարդներուն հետ հանդիպման եկաւ «Իմ Քայլ»ը պատգամաւորական խումբի նախագահ Լիլիթ Մակունց: Ան լսեց երիտասարդները եւ խոստացաւ ծանօթանալ նամակի բովանդակութեան:

«Յուսով եմ կառուցողական քննարկում կ՛ունենաք, ու բոլոր հարցերը կը քննարկուեն: Իսկ ձեր՝ այստեղ իրականացուող ակցիայի մասով ոչինչ ասել չեմ կարող, դա ձեր իրաւունքն է», ըսաւ Մակունց:

Դաշնակցական երիտասարդները բողոքի ցոյցը եզրափակեցին՝ Ազգային ժողովի դարպասներուն դիմաց ձգելով հագուստներ, որ կը խորհրդանշէ սովորական քաղաքացիներու առօրեան: «Այնպէս չլինի, որ մեր պատգամաւորները կտրուեն իրականութիւնից՝ չտեսնելով, թէ ինչպիսին է մարդկանց սոցիալական վիճակը», նշեցին ցուցարարները:

Երիտասարդները իրենց ցոյցի նպատակը բացատրող հաղորդագրութիւն մը հրապարակած էին:

«Հակառակ բազմաթիւ մասնագէտների եւ փորձագէտների բարձրաձայնած մտահոգութիւններին եւ զգուշացումներին, հակառակ ցածր եկամուտ ունեցող եւ երկրի բնակչութեան մեծամասնութիւնը կազմող անձանց շահերի՝ ՀՀ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական յանձնաժողովը դրական եզրակացութիւն է ներկայացրել ՀՀ կառավարութեան հարկային օրէնսգրքում փոփոխութիւններ եւ լրացումներ կատարելու մասին օրէնքի նախագծին, որն առաջիկայում ընդգրկուելու է ԱԺ լիագումար նիստերի օրակարգում։ Մեզ հետ հանդիպումներում «Լուսաւոր Հայաստան» եւ «Բարգաւաճ Հայաստան» խմբակցութիւնների ներկայացուցիչները վստահեցրել են, որ քաջատեղեակ են նախագծի բոլոր բացասական հետեւանքներին եւ առաջարկուող լուծումների հարցում չեն սատարում իշխանութեանը», կ՛ըսուի ՀՅԴ Երիտասարդական Միութեան «Ահազանգ» նախաձեռնութեան տարածած հաղորդագրութեան մէջ:

With a majority vote on Wednesday, the municipal council of the city of Dersim decided to start using the original name “Dersim” on its signboards instead of the Turkish state-given name of “Tunceli.”

The decision was made under the administration of Tunceli’s new mayor, Fatih Mehmet Maçoğlu, from the Communist Party of Turkey, leading to an uproar from Turkish social media users and sharp criticism from nationalist circles in the country.

In a press release on its website, the municipality justified its use of the name Dersim for “preserving our city’s culture and history.” The municipal council’s decision was sent for approval to the Tunceli Governor’s Office, which applied to the Erzincan Administrative Court.

Turkey’s interior ministry launched an investigation into the municipality after its council decided to use the original name of the province on its signboards, Independent Turkish reported on Friday.

The ministry sent an inspector to Tunceli, to interrogate the members of the municipality’s council who signed the name change decision.

Dersim is a vast mountainous region located between Erzurum and Erzinjan and Kharbert in eastern Turkey. Prior to 1915, Alevis and Armenians populated the region. The Alevis, who have traditionally been sympathetic to the Armenians, did not participate in the 1915 massacre and plunder of the Armenians; in fact, they saved tens of thousands of Armenians, either by protecting them against the Ottoman Turkish Army within their own villages, or providing them safe passage toward Eastern Armenia.

in 1938 the Turkish armed forces attacked Dersim and bombed houses, forests and caves, using even poison gas, to kill people indiscriminately in an attempt to exterminate an entire community and its culture. An estimated 70,000 people, including armenians were systematically killed, displaced into smaller camps and forced to become ‘Turkish’. When the Dersim Massacre took place, little information reached neighbouring countries, the earliest account of what happened was written by Kurdish author Nuri Dersimi fourteen years later in exile.

Մայիսի 30-ին Հանրային հեռուստաընկերութեան «Լուրեր» հաղորդման հիւրն էր ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն Մարմնի անդամ Լիլիթ Գալստեանը։

Թեմա. ՀՅԴ հանրահաւաք, դատաիրաւական համակարգի եւ կառավարութեան կառուցուածքային փոփոխութիւններ։

Մանրամասնութիւնները տեսանիւթին մէջ։

 

31 ­­Մա­յիս 1884ին Իգ­դիր ծնած Դ­րաս­տա­մատ ­­Կա­նա­յեան վե­րապ­րե­ցաւ մա­հո­ւան դէմ մղո­ւած բո­լոր ճա­կա­տում­նե­րէն։ ­­Ռազ­մի դաշ­տե­րու վրայ ան­ցան ա­նոր գի­տա­կից կեան­քի տա­րի­նե­րը։ ­­Յե­ղա­փո­խա­կան մար­տի­կի եւ ռազ­մա­կան գոր­ծի­չի մը հա­մար եր­կար կեանք ու­նե­ցաւ ԴՐՕ։ ­­Մին­չեւ 72 տա­րե­կան ապ­րե­ցաւ եւ մին­չեւ վեր­ջին շունչ, հայ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի ճա­նա­պար­հին, շա­րու­նակ պատ­նէ­շի վրայ կան­գուն մնաց ու յա­ռա­ջա­պահ դեր կա­տա­րեց։

Իր կենդանութեան իսկ, ԴՐՕ առասպելական հերոսը դարձաւ հայ ժողովուրդին։ Իսկ մահէն ասդին, որքան ժամանակը թաւալի, այնքան աւելի կը պայծառանայ մարտունակ կերպարը hայու յանդգնութիւնն ու խիզախութիւնը անկրկնելիօրէն մարմնաւորած «մրրկածին» ազատամարտիկին։

Իր անձն ու գործը, իբրեւ հայոց գալիք սերունդներու ներշնչման աղբիւր եւ հայ ժողովուրդի ամբողջական ազատագրութեան անխոնջ պայքարը լուսաւորող փարոս, տակաւ կը կտրեն ու կ՛անցնին ժամանակի եւ պայմաններու սահմանները։ Երեք տառի մէջ խտացած հերոսութեան խորհրդանիշը՝ ԴՐՕ իր առաջնորդող օրինակը կ’արմատաւորէ մեր ժողովուրդի ազգային յիշողութեան մէջ, հայու ազատութեան եւ Հայաստանի անկախութեան համար գերագոյն անձնազոհութեան եւ աննկուն մարտունակութեան սրբազան դաւանանքը։
Եւ բնաւ ալ պատահական չէր, որ Արցախեան ազատամարտի շղթայազերծման ու Հայաստանի վերանկախացման պայքարի առաջին իսկ պահերէն, ամբողջ 70 տարի ԴՐՕ անունը փնոված խորհրդային կարգերէն ազատագրուելու իր ծառացումին մէջ, հայրենի հայութիւնը սրտի երգի վերածեց «Դաշնակ ԴՐՕ»-ն.

Հայոց երկնքով անցէք հաւքեր իմ սիրուն,
Քաջ հայդուկից բարեւ տարէք դէպի տուն,
Ծեր արծուի պէս մոլոր օտար ափերում
Ծնող հողին կարօտ մտաւ յաւերժ քուն։

Արի դու քաջ Դրօ, բազկիդ ուժը բեր,
Հեծիր քո ճերմակ ձին, քշիր սարն ի վեր,
Ձայնիր քո քաջերին՝ քնած թէ արթուն,
Փրկիր քո հայրենիք չքնաղ Սուրմալուն։

Շատ դահիճներ են ընկել բազկիդ հարուածից,
Չես վհատուել անգամ կրծքիդ խոր վէրքից,
Անվերջ զրկանք ես կրել քո կամքով արի
Դու քաջ զինուոր ազգի ու գաղափարի։

Արի դու քաջ Դրօ, բազկիդ ուժը բեր…
Դաշնակցականին վայել աննկուն կամքով,
Պայքարել ես, ապրել ազգի կարօտով.
Կարս ու Անի, Սուրմալու, Պիթլիս յիշելով՝
Փակուել են աչքերդ յաւիտեան քնով…

Արի դու քաջ Դրօ, բազկիդ ուժը բեր…

Սիմոն Վրացեան եւ Դրօ

ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ-ի իր «դպրոց»-ը կերտած ազգային հերոսը եղաւ ԴՐՕ, որ իր անունին կապեց արութեան այնպիսի՜ պատմակշիռ գործեր, որոնցմէ իւրաքանչիւրը անջնջելի դրոշմը դրած է հայոց նորագոյն պատմութեան վրայ։

31 մայիս 1884-ին Իգդիր ծնած Դրաստամատ Կանայեանը վերապրեցաւ մահուան դէմ իր բոլոր ճակատումներէն։ Ռազմի դաշտերու վրայ անցան իր գիտակից կեանքի տարիները։ Յեղափոխական մարտիկի եւ ռազմական գործիչի մը համար երկար կեանք ունեցաւ ԴՐՕ։ Մինչեւ 72 տարեկան ապրեցաւ եւ մինչեւ վերջին շունչ, հայ ազգային-ազատագրական պայքարի ճանապարհին, շարունակ պատնէշի վրայ կանգուն մնաց ու յառաջապահ դեր կատարեց։

Միայն թւումի կարգով՝ ահա՛ գլխաւոր նշանաձողերը ԴՐՕ-ի կտրած փոթորկալի կեանքի ճանապարհին.

– 11 մայիս 1905-ին, ատենի հայ-թաթարական ընդհարումները սադրած Պաքուի նահանգապետ իշխան Նակաշիձէի դէմ Դաշնակցութեան որոշած մահապատիժը գործադրելով՝ 21 տարեկան հասակին ԴՐՕ անօրինակ յանդգնութեամբ եւ խիզախութեամբ ահաբեկեց արեւելահայութեան ջարդարարը։ Այդպէ՛ս սկսաւ հայ ժողովուրդի թշնամիները անպատիժ չձգելու արդարահատոյց ԴՐՕ-ի երկար ուղին։

– 1908-ին, Օսմանեան սահմանադրութեան բերած համեմատական ազատութիւններէն օգտուելով՝ Դաշնակցութիւնը որոշեց թուրք-ռուսական սահմանագլուխին վրայ դէպի երկիր զէնքի փոխադրութեան գլխաւոր կէտ մը հաստատել։ Պայազէտը ընտրուեցաւ իբրեւ յարմարագոյն կեդրոն եւ, Ռոստոմի յանձնարարութեամբ, ԴՐՕ հաստատուեցաւ Պայազէտ, իբրեւ Սուրէն Էֆենտի անունով վաճառական մը, կազմակերպելու եւ ղեկավարելու համար զինման ընդհանուր գործը։

– Առաջին Աշխարհամարտի բռնկումին հետ ԴՐՕ փութաց Թիֆլիս եւ ստանձնեց Հայ Կամաւորական 2-րդ Ջոկատի հրամանատարութիւնը։

– 1918-ի մայիսեան բախտորոշ ճակատամարտներուն, ԴՐՕ գլխաւորեց Բաշ-Ապարանի բախտորոշ հերոսամարտը։

– Հայաստանի Հանրապետութեան կայացման պետականակերտ գործին մէջ, յատկապէս հայկական բանակի կազմութեան եւ հզօրացման ուղղութեամբ, ԴՐՕ ամբողջացուց Արամ Մանուկեանի պատմակերտ դերակատարութիւնը։

– 1918-ի Դեկտեմբերին ԴՐՕ գլխաւորեց հայկական զօրքերը՝ հայ-վրացական պատերազմի ժամանակ, հայրենի մեր հողը իւրացնելու վրացական ազգայնամոլութեան սանձ դնելով։

– Հայաստանի Հանրապետութեան վերջին կառավարութեան մէջ, Սիմոն Վրացեանի վարչապետութեան ժամանակ, ԴՐՕ ստանձնեց ռազմական նախարարի պատասխանատուութիւնը եւ ղեկավարեց քեմալական եւ լենինեան միացեալ գրոհին դէմ մեր ժողովուրդին դիմադրական կռիւը։

– 1920 թուի դեկտեմբեր 2-էն ետք, մինչեւ պոլշեւիկեան հեղկոմի Երեւան ժամանումը, խորհրդային կառավարութեան ռազմական ներկայացուցիչ Սելինի հետ, ԴՐՕ ղեկավարեց Հայոց նորաստեղծ պետականութիւնը ամբողջական կործանումէ փրկելու պայքարը։

– Յունուար 1921-ին, երբ հեղկոմի կողմէ հայկական բանակի սպայակոյտը հետիոտն աքսորուեցաւ Հիւսիսային Կովկաս, ԴՐՕ իր կարգին աքսորուեցաւ Մոսկուա, ուր տնային կալանքի տակ պահուեցաւ 5 տարի, մինչեւ որ արտօնութիւն ստացաւ ընդմիշտ հեռանալու Խ. Միութենէն։ Հաստատուեցաւ Ռումանիա, ուրկէ անցաւ Մ. Նահանգներ՝ 1930ականներուն։

– 1933-ի Հ.Յ.Դ. 12րդ Ընդհանուր Ժողովին ԴՐՕ ընտրուեցաւ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ։ Նոյն պաշտօնին վրայ վերընտրուեցաւ հետագայ Հ.Յ.Դ. յաջորդական Ընդհանուր Ժողովներուն։

– Երկրորդ Աշխարհամարտի ընթացքին, յանուն տարագիր հայութեան, Հ.Յ.Դաշնակցութեան յանձնարարութեամբ՝ ԴՐՕ ծայր աստիճան դժուարին բանակցութիւններ վարեց Նացիական Գերմանիոյ իշխանութեանց հետ, փորձելով համոզել, որ հայերը արիացի են, որպէսզի կարելի ըլլար Խորհրդային Հայաստանի հայութիւնը պաշտպանել թրքական վտանգին դէմ՝ նացիական հաւանական յաղթանակի պարագային։

– Նոյն ժամանակաշրջանին նաեւ Եւրոպայի հայութիւնը փրկելու գործին մէջ ԴՐՕ ստանձնեց անուրանալիօրէն մեծ դեր։ Իր եւ նոյն նպատակով կազմուած դաշնակցական գործիչներու յատուկ մարմնին հետեւողական ջանքերով՝ հնարաւոր դարձաւ Նացի Գերմանիոյ վերաբերմունքը բարեփոխել Պալքաններու հայութեան նկատմամբ։ Միեւնոյն ժամանակաշրջանին եւ աշխարհամարտի աւարտէն յետոյ, ԴՐՕ նախախնամական դեր կատարեց խորհրդային բանակէն գերեվարուած բազմահազար հայ զինուորականները ստոյգ մահէ փրկելու պատմական գործին մէջ։

– Իր կեանքի եւ գործունէութեան վերջին տասնամեակը ԴՐՕ անցուց ընդհանրապէս Եւրոպայի եւ Միջին Արեւելքի մէջ։ Ի վերջոյ հաստատուեցաւ Լիբանան եւ հինգ տարի վաղեմի իր ընկերոջ՝ Սիմոն Վրացեանի հետ ապրեցաւ նոյն յարկին տակ։ Դէպի հայրենիք ներգաղթը, խորհրդային այլասերած քաղաքականութեան հետեւանքով, ընդհանուր հիասթափութեան մատնած էր տարագիր հայութիւնը։ Հետեւած էր Հայ դատի չարաշահումը խորհրդայիններուն կողմէ՝ Կարսն ու Արտահանը նախ պահանջելու, ապա մտահան ընելու ստալինեան խաղերով։

Տարագիր հայութեան ընդհանուր յուսաբեկման այդ ծանր շրջանին, ԴՐՕ իր կարապի երգը դարձուց նորահաս սերունդներու մէջ ազգային ինքնավստահութիւնը վերականգնելու սրբազան առաքելութիւնը, որուն համար մեր սերունդները ամբողջական պաշտամունք տածեցին մեծ հերոսին նկատմամբ։

ԴՐՕ հիւանդ էր սուր յօդացաւերով, որոնք խաբուսիկ ախտանշաններն էին արագօրէն տարածուող քաղցկեղի։ 1955-ի վերջերուն, բուժման նպատակով, ԴՐՕ այցելեց Միացեալ Նահանգներ։ Բայց մահը վրայ հասաւ եւ տապալեց հայու յանդգնութեան եւ խիզախութեան հաստաբուն կաղնին։

ԴՐՕ առյաւէտ փակեց աչքերը 8 մարտ 1956-ին եւ թաղուեցաւ Պոսթըն։

Բայց իր կտակն էր յաւերժական հանգիստը գտնել հայրենի հողի ծոցին, ինչ որ իրականացաւ 2000 թուականին, երբ մեծ հայուն աճիւնները պաշտօնական յատուկ հանդիսաւորութեամբ տարուեցան անկախ Հայաստան եւ մայիս 28-ի օրերուն ամփոփուեցան իր այնքան պաշտած Ապարանի (նախկին Բաշ-Ապարան) մէջ։

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊէՐՊէՐԵԱՆ

 

Մարք Յարութիւնեան

Երեւան 

Եւ ամբոխամիտ ու ամբոխավար մարդիկ երբեմն ամբոխի գլուխն անցնելով, որ մի շատ հեշտ բան է, տիրում են ժողովրդին ու նրան գցում զանազան կրակների ու կռիւների մէջ, որ նա չի էլ երազել:

Յովհաննէս Թումանեան

 

            Այնքա՜ն բազմաթիւ են Յովհաննէս Թումանեանի 150ամեակը նշող հանդիսութիւնները… Բայց ինչե՜ր ըսած է ան, խօսքեր՝ որոնց քովէն կ’անցնինք եւ չենք լսեր…

            Ասմունքի հանդիսութիւնները յուզիչ են եւ օգտակար՝ ծափեր խլելու համար: Բայց բանաստեղծին իմաստութիւնը դպրոց է ողջախոհութեան, եթէ աշակերտենք անոր, ինչ որ կարեւոր առաքինութիւնը պէտք է ըլլայ առաջնորդին:

            Արեւաշող օրեր են Երեւան: Բայց երկրի ապահովութեամբ, վերականգնումով եւ ապագայով մտահոգ հայուն համար արեւաշողը աննկատ կը մնայ: Սոսկ Ճաշարաններով եւ տուրիզմով չտարուող հայը, հայաստանաբնակ թէ սփիւռքահայ, ականատես եւ ականջալուր երկրի իրարանցումին,- այս բառը այնքա՜ն մեղմ է կացութիւնը բնորոշելու համար,- ինքզինք կը գտնէ անորոշութեան հետեւանք խոր մտահոգութեան, յուսալքման եւ մղձաւանջի առջեւ:

            Ամբողջ օրը հեռատեսիլին առջեւ նստած տանտիկինը, դեռ թերթ կարդացողները, համացանցով լուրերուն հետեւողները, իրենք զիրենք ընկճուած կը զգան այլազան եւ այլանդակ լուրերու ճնշման տակ: Հեռատեսիլը ողողուած է ցոյցերով, պահանջներով, «միւսը» թշնամի տեսնելու արտայայտութիւններով, 1937ը յիշեցնող մատնութեան հրաւէրներով: Կը տարուինք մտածելու, թէ ո՞ւր կորսուեցան մէկութեան, միասնութեան, միասնական ճիգերով հայրենիք կերտելու, համերաշխութեան հրաւիրող խօսքերը: Արդեօ՞ք հեռու են Յովհաննէս Թումանեանի նշած զանազան կրակները եւ կռիւները

            ԺԷ. դարու Ֆրանսացի մեծ իմաստասէրը Ռընէ Տէքարտ ըսած էր, որ ողջախոհութիւնը աշխարհի լաւագոյն բաժնուած բանն է: Արդեօ՞ք: Այդ պիտի ըսէ՞ր, եթէ հայերը ճանչցած ըլլար: Հետեւեցէ՛ք Հայաստանի հեռատեսիլին եւ մամուլին, եւ կը հասկնաք, որ իմաստասէրը սխալած էր:

            Առանց անբարեացակամութեամբ կամ կողմնապաշտութեամբ ամբաստանուելու, նոյնիսկ սխալ մտածած ըլլալու մեղանչումը յանձն առնելով, Հայաստանի պարզ քաղաքացիի եւ սփիւռք(ներ)ի դեռ հայրենասէրի աչքով դիտենք կացութիւնը եւ պատկերները, լսենք ըսուածները, հեռատեսիլային վիճարկումները, անխուսափելիօրէն կ’ունենանք հոգեկան ընկճուածութիւն, dépression, դէպրեսիա: Պարզ մարդիկ պարզ հայերէնով պիտի ըսէին, որ իրենց քունը կը փախցնեն:

            Ո՞վ կրնայ հակառակը պնդել, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան արագ հակազդեց Ռոբերտ Քոչարեանի երաշխաւորութեամբ բանտէն դուրս գալու դատարանի որոշման: Ան զանգուածին կոչ ըրաւ փակելու դատարաններու դռները, անխորհուրդ եւ կրքոտ որոշում մը, անտեսելով իշխանութիւններու բաժանման սահմանադրական օրէնքը:

            Դատարանը ազատ չէր արձակած Ռ. Քոչարեանը, ան կը մնայ միշտ ամբաստանեալի վիճակին մէջ եւ պիտի դատուի: Վարչապետը կարիք ունէ՞ր շրջանցելու օրէնք, իրաւունք եւ սահմանադրութիւն, դատարաններու մուտքը փակելու կոչ ընելով զանգուածին:

            20 մայիսի Նիկոլ Փաշինեանի ժողովուրդին ուղղած կոչը շարունակութիւնն է սկսած եւ չաւարտող յեղափոխութիւն համարուող ամբոխայնացման (populisme) եւ հակասահմանադրական է: Պէտք է յստակութեամբ եւ անվարան ըսել, որ գործադիր իշխանութեան պետը բրտօրէն միջամտեց դատական իշխանութեան մարզին մէջ, հակառակ անոր որ ըսած էր, թէ պէտք էր յարգուէր իշխանութեան երեք բաղկացուցիչներէն իւրաքանչիւրի անկախութիւնը:

            Եթէ զանգուածային լրատուամիջոցները հանրային կարծիքը ըստ արժանւոյն լուսաբանէին, ժողովուրդը չէր հետեւեր եւ վարչապետը երկիրը չէր առաջնորդեր ներկայ բեւեռացումներուն:

            Նիկոլ Փաշինեանի «յեղափոխութիւնը» վերականգնումի յոյս բերած էր, որ պիտի յարգուէին օրէնք եւ իրաւունք: Իսկ այդ իրաւունքը կը ճշդուի սահմանադրութեան օրէնքներով, ոչ իշխանաւորի կամքով: Նոյն հունով, դատաւորի իրաւասութիւնը կը ճշդուի օրէնսգիրքով եւ կը հսկուի օրէնքներու պահակ Սահմանադրական Դատարանին կողմէ:

            Մէկ բան որոշ է. մարդիկ, հետեւաբար անոնցմով գոյացած խումբեր, ինչ ալ անոնց ծաւալը, չեն կրնար ըսել, թէ ի՛նչ պէտք է ընէ դատաւորը, ի՛նչ վճիռ պէտք է արձակէ: Անպարկեշտ դատաւորը կարելի է կարգի հրաւիրել, ամբաստանել եւ դատել, բայց ոեւէ պարագայի անոր պէտք չէ հրահանգել իր ընելիքը: Պէտք չէ մոռնալ նաեւ, որ ամենէն արդար դատաւորն անգամ չի կրնար ամբողջովին զերծ մնալ ենթակայականութենէ (subjectivité):

            Նախագահ Արմէն Սարգսեանի հնարաւորութիւնները չնչին են դէպքերու ընթացքին վրայ կարենալ ազդելու համար, բայց երկրին մէջ չգտնուելով հանդերձ, ան հանդարտութեան եւ զգուշութեան կոչ ըրաւ: Կացութիւնը մտածելու կը մղէ նաեւ նախագահի երկրի կառավարման մէջ ունեցած-չունեցած իրաւունքներուն մասին, հետեւաբար՝ պաշտօնի վարկի:

            Կարծէք այս բոլոր իրարանցումներուն մէջ մոռցուած են երկրի տնտեսութիւնը եւ տագնապալի այլ երեւոյթներ, ինչպէս աշխատավարձերը, գործազրկութիւնը, թոշակները եւ ներդրումները՝ որոնք չեն գար: Տեւաբար կը խօսուի արհեստագիտական  մարզի մէջ զանազան յաջողութիւններու եւ աշխատատեղերու մասին, բայց անոնք բաւարար կ’ըլլա՞ն զանգուածային գործազրկութիւնը յաղթահարելու: Երկիրը բաւարար գործ կրնա՞յ հայթայթել մասնագէտներու այս նոր դասակարգին… Թէ անոնց գործազրկութիւնն ալ պիտի յանգի արտագաղթի:

            Հայաստան պատերազմական մնայուն դրութեան մէջ է, շրջափակուած երկիր է: Ճիշդ է, սխալներ եղած են, կան եւ պիտի ըլլան, բայց անոնց վերացոմը պէտք չէ կատարուի ներքին ճակատի տկարացումով, ուժերու տարտղնումով: Ինչ ալ ըլլայ այսօրուան իշխանութեան ընդդիմադիրներու ներկայացուցած ուժը, Ազգային Ժողովին մէջ կամ անկէ դուրս, պէտք չէ զայն արհամարհել: Յետոյ պէտք չէ մոռնալ, որ հանրային կարծիքը այնքան փոփոխական է, դիմափոխուող, հարց՝ զոր երբեք կարելի չէ եղած հասկնալ եւ կայունացնել: Ամենէն արդար եւ անխարդախ ընտրութիւններով կայացած խորհրդարանները չեն ներկայացներ հանրային կարծիքի ճիշդ պատկերը, ոչ ալ քաղաքական ուժերու ճիշդ համեմատութիւնները: Ժողովուրդ կոչուածի պատկերացումը ունենալ դժուար է, քանի որ ան այսօր երէկուընէ տարբեր է, վաղը կրկին պիտի փոխուի: Նոյնիսկ եթէ երէկ քուէարկած է այս կամ այն ձեւով, վաղը նոյնը կրնայ չըլլալ: Այսինքն քուէարկութեան մը արդիւնքը պարզապէս կը նշանակէ, որ ան տուեալ պահու մը հանրային կարծիքի պատկերն է, որ այդ արդիւնքի հրապարակումէն անմիջապէս ետք կրնայ փոխուիլ, փոխուած ըլլալ:

            Յովհաննէս Թումանեան յիշողները, քառեակ արտասանողները, լաւ կ’ընեն եթէ լսեն նաեւ անոր իմաստութիւնը. «Որովհետեւ շատերը ժողովուրդն ու ամբոխը շփոթում են իրար հետ: Սրանք հակառակ բաներ են»։ Կամ՝ «Ժողովուրդը մեծահոգի է ու բարի, ամբոխը՝ դիւրագրգիռ, վտանգաւոր, չար»: Թումանեանն ասաց, dixit Toumanian:

            Ղեկավարին համար, Յովհաննէս Թումանեանի նկարագրած ամբոխի հրահրումը, անոր վրայ իշխանութիւն հաստատելու տեսակ մը գործնապաշտութիւնը, վաղը կրնայ պումըրանկ ըլլալ, կամ պարզապէս աղէտ՝ շրջափակման ենթակայ եւ պատերազմի մէջ եղող երկրին համար, որուն գինը կրկին կը վճարէ ժողովուրդը, ան ըլլայ ամբոխ թէ երկիր պահող քաղաքացի:

            Մեծերը եւ անոնց կտակած իմաստութիւնը պատէն կամ լամբակէն կախուած զարդարանք չէ: Ան կոչուած պէտք է ըլլայ մեր ներկան լուսաւորելու:

            Ամբոխը եւ Յովհաննէս Թումանեանի «ամբոխամիտ»ները, որ աստղին տակ ալ գտնուին, նման հնհնուքներ չեն լսեր եւ անոնցմով չեն առաջնորդուիր:

            Իսկ ուշացած զղջումներով խիղճ կարելի հանդարտեցնել, բայց անոնցմով ապագայ չի կերտուիր:

            Համբերել մինչեւ որ… Մինչեւ ի՞նչ…

            Եւ քանի որ շատ կը խօսինք Եւրոպայի եւ եւրոպականացման մասին, պիտի զարմանա՞նք եթէ յանկարծ ամբոխամիտ առաջարկող մը ըլլայ, որ գործածութենէ դադրած ֆրանսական յեղափոխութեան Կիյոթինը բերենք Հանրապետութեան կամ Ազատութեան հրապարակ…

Armenian weightlifter Mel Daluzyan (aka Meline Daluzyan) was hit in a knife attack in Amsterdam after armed robbers broke into the Albert Heijn Supermarket where he was doing shopping at the moment.

Duluzyan rushed to help after he saw the two unknown men attack the cashier.  He succeeded, after a while the police arrived and arrested the robbers, the sportsman’s friend, LiLit Lalayan, says in a post on Facebook.

Before the police arrived, however, one of the robbers managed to inflict stab wounds to Mel. The sportsman is now said to be in hospital; his condition is estimated as stable.

Վահան Իշխանեան

Բանաստեղծ Մարինէ Պետրոսեանը ֆպ էջում յայտարարում է.

«Կան դէպքեր, երբ միջին գոյները վերանում են, մնում են սեւն ու սպիտակը։ Քոչարեանինը հենց տենց դէպք ա։ Եթէ դու պաշտպանում ես Քոչարեանին, ուրեմն Հայաստանի դէմ ես»։ Ինչո՞ւ: Մարինէն բացատրում է. «Քոչարեանը կրակել ա հրապարակում հաւաքուած հանրութեան վրայ։ Հանրա-պետութեան վրայ»։ Իսկապէ՞ս կրակել է։ Մարինէն կրօնական քարոզչի պէս պնդում է իր «ճշմարտութիւնը». «Կարծեմ պարզ ճշմարտութիւն էր ասածս։ Բայց պարզ ճշմարտութիւնը պէտք ա մի հատ ֆիքսել, որ շարժուենք առաջ, փնտռելով յաջորդ՝ գուցէ ոչ էդքան պարզ ճշմարտութիւնները։ Եւ միասին ու հրապարակային գծենք դէպի ապագան տանող մեր ճանապարհը»։

Իսկ ուրիշ կրակոցներ չե՞ն եղել, իսկ ուրիշ ղեկավարներ չե՞ն կրակել ու սպանել, այլ պարզ «ճշմարտութիւններ» չկա՞ն, որ ֆիքսէք, առաջ շարժուէք։ Եթէ Մարինէ Պետրոսեանը իր քաղաքական ներգրաւուածութեան մէջ վստահ է, թէ Քոչարեանը կրակել է ժողովրդի վրայ, ու որ նրան պաշտպանողը Հայաստանի դէմ է, ապա հարց՝ իսկ Երկաթգծի տնօրէն Համբարձում Ղանտիլեանի, նրա վարորդ Յակոբ Յունանեանի եւ կեներալ Ժորա Իսահակեանի, Աշտարակի գործկոմի նախագահ Յովհաննէս Սուքիասեանի եւ նրա վարորդ Վարուժան Աբրահամեանի, ապա երիտասարդներ Արթուր Յովհաննիսեանի եւ Կարէն Ռաֆայէլեանի վրայ կրակողին պաշտպանողը նոյնպէ՞ս Հայաստանի դէմ է, թէ՞ նրանք ժողովուրդ չեն, եւ ժողովուրդը միայն ԼՏՊ-ի գրգռած ամբոխն է։

Թուարկուած մարդկանց սպանել են ՀՀՇ-ի նախագահ ու այն ժամանակ Ներքին գործերի նախարար Վանօ Սիրադեղեանի պատուէրով։ Սա էլ Մարտի 1-ի գործ չի, որ մինչեւ հիմա պարզուած չլինէր, թէ ովքեր են սպանել տասը հոգուն, «Վանոյի գործի» քիլլերները բանտում են, Վանօ Սիրադեղեանն էլ փախել է դատավարութիւնից։ Թարսի պէս ո՞նց ասեն՝ սարքած է, որ Սիրադեղեանի գործը բացուած էր այն ժամանակ, երբ վարչապետ էր նրա ընկեր ու ՀՀՇ-ի սիրելի Վազգէն Սարգսեանը։ Բայց մէկ է, լեւոնական շրջանակները բանդագուշանքի վերածուող ճիչերով խօսակցութիւնը կը փակեն, նրանց զէնքը՝ կուչկայով էնքան կը ճչան, մինչեւ մարդկանց ականջները սղոցուի, գլուխներ արդուկեն ինչքան գլուխը ինքնուրոյն մտածելու պակաս ունի, էնքան շուտ կ’արդուկուի։ Ու 20 տարի է՝ գլուխներ են, որ իրար յետեւից արդուկուել են, արդուկողի ֆորման ստացել, նրանց լեզուն առել ու բազմացրել «դաւաճանի» որսի դուրս եկած որսորդներին։ Այդպէս է, ինչպէս գողը ամենաբարձրն է գոռում՝ բռնէք գողին, էնքան յաճախ է գոռում ու էնքան բարձր, որ ուրիշներն էլ գողին միացած սկսում են փնտռել մէկ ուրիշին։

Լիքը փաստեր յուշում են, որ Սիրադեղեանը սպանութիւնները միանձնեայ չի պատուիրել, կոլեգիալ է եղել, ահա թէ ինչու այն ժամանակ, երբ նրա վրա գործ յարուցեցին, ասաց՝ ես քաւութեան նոխազ չեմ դառնալու։ Ահա թէ ինչու Սիրադեղեանին սիրաշահելու համար 2008-ին Լեւոն Տէր Պետրոսեանը յայտարարեց՝ ինձ ընտրելով՝ ընտրում էք Վանօ Սիրադեղեանին։

Ի դէպ, քիլլերները պատահական մարդիկ չէին, ՀՀՇ-ի ներսում ստեղծուած աւազակախումբ էր, որոնց բոլորին Վանօ Սիրադեղեանը ոստիկանութիւն գործի էր ընդունել (տես՝ ոստիկանութիւնում աւազակախմբի ղեկավար Արմէն Տէր Սահակեանի խոստովանութիւնը

Մարինէ Պետրոսեանը, եթէ իրօք վստահ է, որ Հայաստանի առաջ գնալու համար պէտք է կրակողներին չպաշտպանել, ապա կը խարանէր նրանց, որ պաշտպանում են 1990-ից սկսած բոլոր կրակողներին։ Չէ, հակառակը, էն մի կրակողների նկատմամբ քնքոյշ զգացումներ ունի, նրանը միայն 2008-ի Մարտի մէկն է։ Ուրեմն, ոչ թէ Հայաստանի տարտին է, այլ գործող իշխանութեան, ոչ թէ Հայաստանի մասին է մտածում, այլ «Իմ քայլը» խմբաւորման, որին խոչընդոտ է դարձել Քոչարեանի գործը։ Բայց այդ խոչընդոտը իրենք են ստեղծել, եւ իրօք լուրջ խոչընդոտ. ի տարբերութիւն 90-ականների թուարկուած սպանութիւնների՝ Մարտի 1-ինը չի բացայայտուել, Քոչարեանին կրակելու համար չեն դատում, նրան սպանութիւն չի մեղսագրուած։ Եթէ դատական գործի ենթատեքստը նայենք, նրան դատում են այն բանի համար, որ 2008 թուին կանխել է իշխանութիւնը գրոհով զաւթելը, որ արտակարգ դրութիւն է մտցրել, իսկը քաղաքական դատ։

Ինչո՞ւ չեն բացայայտում Մարտի 1-ի տասը սպանութիւնները, չե՞ն կարողանում, չե՞ն ուզում, արդեօ՞ք ամէն սպանութեան տակ մի այնպիսի պատմութիւն կարող է բացայայտուել, որ ցուցարարների դէմ կը խօսի, թէ՞ չի հետաքրքրում, թէ՞ որ բացայայտեն, էլ չեն կարող գոռալ՝ «Ռոպերթ մարդասպան» (տես՝ «Մարտի մէկի գործը. հին կինօն քննչական փաթեթաւորմամբ կամ Հայաստանի կորսուած լրագրութիւնը»

Մարտի 1-ին էլ հենց նոյն, ՀՀՇ-ական հաշուարկուած ու ցինիկ ձեռագիրն աշխատեց՝ գրոհում, բախումներ ես հրահրում, արիւն հոսեցնում. իշխանութիւնը վերցնենք՝ լաւ, չվերցնենք՝ էլի լաւ, արիւնը կը գրենք իշխանութեան վրայ։ Մարդկային կեա՞նք, չէ, արեան հոտը քնաբեր յատկութիւն ունի հիմնադիրի համար։

Եւ կրկին 2008-ի ոգին վերակենդանացել է, դաւաճանների որսը կրկին սկսուած է, զրպարտութիւնները ճպճպացնում ու անցնում են որսի՝ ով Քոչարեանին պաշտպանում է, Հայաստանի դէմ է, ով մեզ հետ չի, դաւաճան է։

ՀԱԿ-ականները բերանները զուգարան դարձրած Քոչարեանի ու նրա պաշտպանների հասցէին վերջին լուտանքներն են թափում։ Մէկը, որին կիրթ մարդ ես համարել, ամենակեղտոտ հայհոյանքներն է ցփնում, էն միւսը, որ մտաւորական էր թւում, կատաղած գազան է դարձել ու պատրաստ է յօշոտել քեզ։ Էնպիսի մթնոլորտ են ստեղծում, որ չհանդգնեն նրան մի փոքր պաշտպանել, օրինակ ասեն՝ բայց կարծես Մարտի մէկին ժողովուրդը էնքան էլ խաղաղ չէր, բայց կարծես վրան գործը սարքած է, բայց կարծես սպանողներին չեն յայտնաբերում, էն ի՞նչ էին խօսում ԱԱԾ, ՀՔԾ պետերն ու վարչապե՞տը հեռախօսով, դատաւորը ուզի չուզի սանկցիան տալո՞ւ է։ Ո՞նց թէ…. լուտանքներ չեմ մէջբերի։

Ու ինչքան գործը շարունակւում է, այնքան աւելի շատ մարդ է հասկանում, որ սարքուած է, էնքան փուճ գործ է, որ նոյնիսկ իրենց դատախազութեամբ ու դատարանով չեն կարողանում մի քիչ իրաւական տեսք տալ։ Բա ի՞նչ անեն, հես է, պարզւում է, որ 11 տարի իրենց փչած «Մարտի 1»ի սուտը պայթում է։ Ուրեմն, դատարանը հէչ, իրենք են դատելու, դատելու են նրանց, ովքեր տեսնում են պայթած փուչիկը, որի մէջ բացուելու են նոր հարցեր՝ թէ ինչպէս սպանուեցին այն տասը հոգին, ու ձեւաւորուելու է Մարտի 1-ի այլ պատկեր։ Փուչիկը թէկուզ պայթած վիճակում փրկել է պէտք, ու էնպէս են ահաբեկում, որ ստիպեն մարդիկ չմտածեն, չվերլուծեն ու նոյնիսկ իրենց տեսածին չհաւատան, իրենք իրենց խաբեն, ու որ լսեն՝ Քոչարեանը կրակեց խաղաղ ժողովրդի վրայ, սուսիկ֊-փուսիկ գլխով անեն։ Ի հարկէ, Մարինէ Պետրոսեանի բարեկրթութիւնը թոյլ չի տալիս հայհոյանքներով ու անէծքներով համեմել իր խօսքը, հետեւաբար միայն նրան արժի յղում անել, այսուհանդերձ նա էլ նոյն նպատակն է հետապնդում՝ տաբուավորել, դաւաճանի խարանով սպառնալ Քոչարեանին պաշտպանելն ու «յեղափոխական» արդարադատութեան մասին կասկած յայտնելը. Հայաստանի դէմ ես, ուրեմն դաւաճան ես։

Հայաստանում երեք անգամ է ատելութեան ու պառակտման այս նոյն մթնոլորտը եղել, երեքն էլ ՀՀՇ-ի հետ է առնչւում։ Մէկ 1990-ականներին էր. ով ՀՀՇ-ի հետ չէր, ազգի թշնամի էր։ 1990 թուի Գերագոյն Սովետի նախագահի ընտրութիւններում պատգամաւորներին սպառնում էին, որ եթէ ԼՏՊ-ին չընտրեն, երկիրը Ռումինիայի կը վերածեն (Ռումինիայում արիւնոտ յեղափոխութիւն եղաւ, եւ գնդակահարեցին Նիկոլա Չաուշեսկուին ու նրա կնոջը՝ Ելենային)։

Յաղթեցին, ամբողջ իշխանութիւնը զաւթեցին, բայց դա չխանգարեց, որ արիւն թափեն, ու գնաց պատուիրուած սպանութիւնների շարքը։ Միւսը՝ 2007-2008-ին, էլի ԼՏՊ-ի նախընտրական արշաւին, Մարտի 1-ից առաջ ասում էին՝ ով մեզ հետ չի, տականք է, դաւաճան է, վասակեան է էնքան լարեցին մթնոլորտը, մինչեւ արիւն թափուեց, իսկ յետոյ էլ արիւնն առան ու՝ ըհը, ժողովրդի վրայ կրակել են, ով պաշտպանի Քոչարեանին, Հայաստանի դէմ է։

Ու նրանք, ովքեր թերթով ու փողոցում «դաւաճան» էին ճչում չմիացողների վրայ, իրենց առաջնորդների պէս երբեք պատասխանատուութիւն չզգացին Մարտի 1-ին թափուած արեան համար։

Իսկ երրորդն էլ հիմա է՝ «յետյեղափոխական» երկրում, որ պարզուեց ՀՀՇ-ի շրջանակներն ու նոր սերունդն են իշխանութեան եկել՝ փողոցային Մարտի կեներալները, կոյս Հռիփսիմէի սիրոյ կերպարանք ստանալով, որ իշխանութիւնը առնեն ու իրենց ատելութեան սեւ գործը սկսեն: Անհանդուրժողականութեան ախտը էնքան երիտասարդացաւ, որ դպրոցականները ներգրաւուեցին «քիլլեր» ու «ցմահ» պաստառներով Քոչարեանի դատավարութեան երկրորդ օրը։

Իսկ Մայիսի 13-ին սկսուեց դատը, որ հենց սկզբից բախման բերեց. Հակ-ական աքթիւիստ Վարդգէս Գասպարին ցուցապաստառ էր պարզել «Հոկտեմբերի 27 Մարտի 1» ու գոռում էր՝ «Ռոպիկ մարդասպան» Քոչարեանի հարազատների, բարեկամների, աջակիցների առաջ։ Ի՞նչ անէին, ինչ-որ մէկը շիշ է նետել, Գասպարիի աչքի տակը այտուցուել է։

Տարիներ շարունակ Քոչարեանը դատի էր տալիս զրպարտութեան դէմ, բայց այսօր, Քոչարեանի թշնամիները իշխանութեան են ու իրենց խօսքերով սադրում են զրպարտողների աճ, Օգոստոսի 14-ին յեղափոխականների ու հակ-ականների խումբը խափանեց Քոչարեանի ասուլիսը գոռալով «Ռոպերթ մարդասպան», վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանն էլ Փարիզում էր յայտարարել թէ «կարելի է մարդկանց սպանութիւնը կազմակերպել ու ասել՝ «Ես անձեռնմխելի՞ եմ»: Եւ հիմա նրանց յարող շրջանակները գիտեն, ինչքան էլ գոռան «Ռոպերթ մարդասպան», պատասխանատուութեան չեն ենթարկուելու, Քոչարեանին զրպարտելու եւ ատելութեան խօսքի անպատասխանատու հասարակութիւն է ստեղծուել։ Եթէ դատական կարգով նրանց պատասխանատուութեան չեն կարող կանչել, ի՞նչ էր մնում անել։ Ուրեմն, Գասպարիի աչքի տակի այտուցի պատճառը նրանք չե՞ն, ովքեր ստեղծել են ատելութեան ու անպատասխանատու խօսքի այս մթնոլորտը, ովքեր ասում են՝ ով պաշտպանի Քոչարեանին, Հայաստանի դէմ է։

Ինչքան էլ նոր իշխանութիւնը լեգիտիմ լինի, 70 տոկոս ձայն ստացած լինի, ինչքան էլ Ազգային ժողովը, ոստիկանութիւն, դատախազութիւն ու դատարան գրպանը լինի, մէկ է, դիմացինները հաւի ճտեր չեն, որ նրանց ինչ ուզեն ասեն եւ հետները ինչ ուզեն անեն։

Եւ դատարանի առաջ անպատասխանատու ամբոխ է կուտակւում «յանցագործ», «ցմահ», «մարդասպան» լոզունգներով ընդդէմ միւս կողմում «ազատութիւն Քոչարեանին» լոզունգով ամբաստանեալի պաշտպանների, թշնամութիւնը ծաւալւում է, գնալով աւելի անզուսպ դառնում, իսկ դատավարութիւնը նոր է սկսուել, ո՞ւր է հասնելու։ Նա, ով կոչուած է հասարակութեան համերաշխութիւնը ապահովել, եւ կարող է կանգնեցնել առճակատումը՝ վարչապետը, ատելութեան այն մի կողմն է առաջնորդում։

Այս երրորդ ալիքն էլ է արեա՞ն բերելու։

Ռոպերթ Քոչարեանը ունի մեղքեր, բայց նրա համար դժուար այս օրերին փոքրոգութիւն կը լինի նրա մեղքերից խօսել։ Ունի նաեւ ձեռքբերումներ՝ Արցախեան պատերազմի յաղթանակի եւ Արցախի հանրապետութեան ձեւաւորման մէջ նրա մեծ վաստակը։ Ապա ՀՀՇ-ական ռեժիմից քարուքանդ եղած ու աղքատացած երկիրը ժառանգելով՝ իրականացրեց այնպիսի բարեփոխումներ, որ աղքատութիւնը երկու անգամ, իսկ ծայրայեղ աղքատութիւնը 7 անգամ կրճատուեց, դադարեց արտագաղթը, երկրի պիւտճէն 8, ՀՆԱ-ն 6 անգամ աճեց, 2002-2008 թթ. տարեկան միջին տնտեսական աճը 12,5 տոկոս էր, ի վերջոյ միջազգային բանակցութիւններում ընդունուեց Արցախի ինքնորոշման իրաւունքը (Մատրիտեան սկզբունքներում, որը քարկոծում են նրանք, ովքեր պատրաստ էին առանց ինքնորոշումը ճանաչելու զիջել տարածքները)։

Դժգոհ են, որ որոշ մարդիկ շատ հարստացա՞ն, ինչո՞ւ են դժգոհ՝ իրենք են ընտրել կապիտալիզմը ԼՏՊ-ից մինչեւ Փաշինեան, որտեղ «ճիշդը» հարստանալն է, «սխալը» չհարստանալը, «ճիշդ» մարդը հարուստն է, «սխալը»՝ աղքատը։ Գոնէ Քոչարեանի օրօք Սովետից ժառանգած հաստոցը քոքից կտրել-ծախելով չէին հարստանում, ինչ-որ աշխատատեղ ու բարիք էր ստեղծւում, ներդրումներ էին արւում, ու հարկ էր մուծւում (միայն անասնագործութեան մէջ 2000-2007 թուերին հնա-ն աճել է 90 տոկոսով, 32 տոկոսով աճել է տաւարի գլխաքանակը, մինչեւ 2000 թիւ թռչնամիս ու ձու ներկրող երկրում դրանց արտադրութիւնը էնքան աճեց, որ արտադրածի 20 տոկոսը սկսեց արտահանուել, տես՝ Էդիկ Մինասեան «Հայոց նորագոյն պատմութեան քառորդ դարը»)։

Մարդու իրաւունքների վիճա՞կը, ո՞ր երկրի հետ համեմատ, եթէ նախորդ ռեժիմի, ապա Տէր Պետրոսեանին տապալելուց յետոյ ազատութիւնները շատ աւելի ընդլայնուեցին, եթէ կան անաչառ իրաւապաշտպաններ, թող խօսեն՝ թէ ի՛նչ փոխուեց բանտերում, բանակում, խօսքի ու խղճի ազատութեան ոլորտներում։ Կան իրաւապաշտպաններ, բայց, ցաւօք, դժուար թէ խօսեն, դիսկոմֆորտ է։ Բայց նրանց փոխարէն կը խօսեն փաստերն ու նրանք, որ ճնշուել են.

Կրօնագէտ, գիտութեան թեկնածու Կեանքի խօսք կրօնական կազմակերպութեան մամուլի քարտուղար Արմէն Լուսեանն է ասում , որ կրօնական կազմակերպութիւնների համար Տէր Պետրոսեանի իշխանութիւնն ամէնադաժանն էր, իսկ Ռոպերթ Քոչարեանի շրջանը ամենահանդուրժողը («Համայնք եւ երկիր. Հայաստանում խղճի ազատութեան ուսումնասիրութիւն», Հայաստանի հելսինկեան կոմիտէ, 1914 թ. 57 էջ)։ Ցմահ դատապարտուած Արսէն Արծրունին վկայում է, որ մինչեւ 2000 թուական բանտը դժոխք էր, կալանաւորներին ռեժիմով ծեծում էին, հիւանդ կալանաւորին չէին բուժում, թողնում էին մեռնի, որ 1999-ից յետոյ ամէն ինչ փոխուեց։ Նաեւ հանգուցեալ, ցմահ դատապարտուած Մանուկ Սեմերճեանը վկայում է, որ ցմահներին սպանելու յանձնարարութիւն էր տուել ԼՏՊ-ի զինակից, այն ժամանակ գաղութների վարչութեան պետ Մուշեղ Սաղաթէլեանը. «Տարբեր մահապարտների վկայութիւնների վրայ հիմնուելով, հսկիչների ու սպաների վկայութեամբ` Մուշեղ Սաղաթէլեանի ներքին կարգով կարգադրութիւնն է եղել՝ «վարի տուէք սրանց», եւ որ «իրավիճակը փոխուել է 2000 թ. գարնանից սկսած»:

Բանակում մահերը՝ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի հրամանատարութեան տարիներին տարեկան 100-200-ից աւելի զինուոր էր սպանւում, 1996-ին՝ 260, 1997-ին՝ 217, 1998-ին՝ 196։ Միայն 1999-ից են թուերը երկնիշ դառնում, այդ տարի 93, 2000-ին՝ 86, 2001-ին՝ 72, 2002-ին՝ 45 զինուորի մահ։

ՀՀՇ-ական ռեժիմի տարիներին անընդհատ լրագրողներին ծեծելու մասին լուրեր էին պտտւում, բազմաթիւ թերթեր փակուեցին՝ «Երկիր», «Ազատամարտ» , կանանց նուիրուած «Առագաստ» թերթը, ինչ է թէ խմբագիրը դաշնակցական էր եւ այլն, «Ազատութիւն» ռատիոյի հեռարձակումը փակուեց, որոնց մի մասը միայն 1998-ից յետոյ վերաբացուեցին, բայց արդէն տկարացած։

ԱՄՆ-ի Մերիլանդի համալսարանի գիտնականների խմբի մշակած polity index-ի կրաֆիկում երեւանում է ժողովրդավարութեան եւ մարդու իրաւունքների վիճակը Հայաստանում անկախութեան 24 տարիներին՝ մինչեւ 2014թ.։ Հետազօտութիւնը ներառում է աշխարհի բոլոր երկրները, ուր մի ծայրում -10-ն է, ամենաբռնատիրականը, որ ունի օրինակ Հիւսիսային Քորիան, միւս ծայրում +10-ն է, ամենաժողովրդավարականը, որտեղ Շուէյցարիան է։ Հայաստանը անկախանալուց կարճ ժամանակ անց՝ Տէր Պետրոսեանի նախագահութեան տարիներին կտրուկ անկում է ապրել ընկել է մինչեւ -6՝ հասել դէպի բռնապետութեան, եւ միայն նրա տապալումից ու Քոչարեանի իշխանութեան գալուց յետոյ 98-ից սկսած 9 կէտով բարձրացել է, բայց 5-ից չի անցել։

Եւ եւս մի ձեռքբերում. Քոչարեանը եթէ մի բան արել է Մարտի 1-ին, ապա այն, որ թոյլ չի տուել երկիրը աղքատացրած-աւերակ դարձրած, ոստիկանութիւնում մարդասպան աւազակախումբ պահող հորդան կրկին իշխանութիւնը գրաւի։

(Horizon Weekly) – Long time Canadian-Armenian community activist Harout Manougian has earned a master’s degree of public administration from John F. Kennedy School of Government at Harvard University.

Harout completed a two-year Master in Public Administration degree as part of a career transition from power systems engineering to election administration and regulation. During his eight years at Hydro One, Harout was also elected as a school board trustee at the Toronto District School Board. With a technology background from the University of Waterloo (B.A.Sc. ‘08, M.Eng. ‘09), he is particularly interested in the areas of cybersecurity, data privacy, and foreign agent use of Internet media. Harout served as a board member with the Ranked Ballot Initiative of Toronto (RaBIT) and submitted a brief to the Parliamentary Committee on Electoral Reform (ERRE). In 2017, he served as an election observer in Armenia as they transitioned from a presidential to a parliamentary system.

in 2012, during Toronto District School Board by-elections Harout Manougian won over 18 per cent of the vote with 974 ballots, to represent Ward 17, Don Valley East.

Manougian has been involved with youth leadership activities for years. He has been a board member of Armenian Youth Federation of Canada and served as a board member of Armenian National committee of Toronto.

The John F. Kennedy School of Government at Harvard University is a public policy and public administration school, of Harvard University in Cambridge, Massachusetts, United States.

Յունիս 1-ին, ժամը 14:00-ին, «Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտ» հիմնադրամի գիտաժողովներու նախասրահին մէջ բացումը պիտի կատարուի «Հայոց Ցեղասպանութեան փոքրիկ վերապրողները․ դրուագներ» խորագրով ցուցադրութիւն, որ նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրած երեխաներուն, որոնց մէկ մասը բռնի իսլամացան, իսկ տասնեակ հազարաւոներ ապաստան գտան որբանոցներու մէջ։

Ցուցադրութեան նպատակը ցեղասպանութիւններու ժամանակ երեխաներու իրաւունքների ոտնահարման դատապարտումն ու անոնց իրաւունքներու պաշտպանութեան հարցի բարձրացումն է։

Երկլեզու (հայերէն, անգլերէն) ցուցադրութեան մէջ ներառուած են Ազգերու Լիկայի արխիւի հայ երեխաներու որոշ հարցազրոյցներ, ինչպէս նաև թանգարանի արխիւին ու մէջ պահուող անձնական իրեր, լուսանկարներ, բացիկներ, նամականիշներ ևայլն:

Ցուցադրութիւնը պիտի տեւէ մինչև Յունիսի 4-ը:

Armenian de-miners clear an area of 33,400 square meters in Syria

(Armradio) – Armenian de-miners on humanitarian mission to Syria have cleared an area of 33,400 square meters between February 19 and May 30, the Armenian Center for Humanitarian Demining and Expertise informs.

Meanwhile, Armenian doctors have carried out 394 surgeries, 801 patients have received therapeutic care. Furthermore, 1 354 clinical and laboratory tests have been implemented.

In February 2019 Armenia deployed an 83-member independent humanitarian mission of doctors and de-miners to support and sustain at-risk survivors in Syria.

The report says Syrians often express gratitude to Armenian specialists for the important mission, describing it as “brotherly assistance.”

 

Մայիսի 30-ին, ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ նախաձեռնութեամբ Երեւանի «Արամ Մանուկեան» կեդրոնին մէջ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր- Խաչատուրեանը եւ ՀՅԴ ԳՄ ներկայացուցիչ Իշխան Սաղաթելեանը հանդիպեցան ՀՅԴ Երեւանի կառոյցի կուսակցական ընկերներու հետ:

Հանդիպման ընթացքին քննարկուեցան կազմակերպական, ներքաղաքական, համահայկական և աշխարհաքաղաքակական հարցեր: ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը զեկուցեց նաեւ ՀՅԴ նախաձեռնութեամբ Ստեփանակերտի մէջ կայացած «Հայաստան-Արցախ ռազմավարական դաշինք» ֆորումի մասին:

ՀՅԴ Բիւրոյի եւ ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչները պատասխանեցին ընկերներուն հետաքրքրող շարք մը հարցերու:

25 Մայիս 2019-ին, երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Մոնթրէալի Հայ կեդրոնի «Ահարոնեան» սրահէն ներս տեղի ունեցաւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան հիմնադրման նուիրուած տօնակատարութիւն, կազմակերպութեամբ ՀՅԴ Մոնթրէալի «Միհրան Փափազեան» եւ Լաւալի «Սարգիս Զէյթլեան» կոմիտէութիւններուն նաեւ «Արմէն Գարօ» Ուսանողական Միութեան: Ներկայ էին Գանատայի Հայոց Թեմի բարեջան առաջնորդ Գերշ. Տէր Բաբագէն Արք. Չարեան, Սուրբ Յակոբ եկեղեցւոյ հոգեւոր տեսուչ Գերշ. Տէր Սուրէն Արք. Գաթարոյեան եւ հովիւ Արժ. Տէր Գառնիկ Քհն. Գոյունեան, Սոցեալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութեան եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան ներկայացուցիչներ, Ազգային Իշխանութեան, ՀՅԴ Հայ Դատի յանձնախումբի, Կեդրոնական վարչութեան, պատկան մարմիններու եւ քոյր միութիւններու ներկայացուցիչներ, հիւրեր, ընկերներ եւ համակիրներ:

Սուրբ Յակոբ Ազգային վարժարանէն աշակերտներ դրօշակներով մուտք գործեցին սրահ եւ բեմ բարձրանալով բացումը կատարեցին ձեռնարկին՝ Գանատայի եւ Հայաստանի քայլերգներով: Բացման խօսքով հանդէս եկան օրուան բեմավարներ, ՀՅԴ ԳԵՄ-ի «Լեւոն Շանթ-Բեկոր Աշոտ» մասնաճիւղի անդամներ՝ Արիանէ Թասլաքեան եւ Յովիկ Կէտիկեան, որոնք իրենց խօսքին մէջ նշեցին. «Եկէք այսօր, հարիւրմէկերորդ անգամ ըլլալով, կրկի՛ն դառնանք եւ փառք ու օրհնանք տանք մեր ժողովուրդի քաջարի հերոսներուն, որոնք 28 Մայիս 1918-ի արշալոյսը պարգեւեցին մեր սերունդներուն՝ ազատ, անկախ եւ միացեալ Հայաստանի երազը իրենց արեամբ նուիրականացնելով: Դառնանք եւ հարիւրմէկ անգամ փառք ու օրհնանք տանք յատկապէս Արամ անունով մեր պատմութեան ուղին լուսաւորող Քաջաց քաջին, որ իր հաւատքի ուժով, գաղափարական անձնուիրումով եւ կազմակերպական մարտունակութեամբ մղում եւ թափ տուաւ համազգային մեր ոգորումին՝ ի խնդիր Հայաստան աշխարհը իր ոտքերուն վրայ հաստակակամ կանգնեցնելու մեծագոյն յաղթանակին»: Անոնք իրենց խօսքին աւարտին շեշտեցին. «Ճիշդ է, որ ճգնաժամային օրեր կ՚ապրինք, մթին ուժեր կը փորձեն խոչընդոտել մեր գնացքը, բայց մենք մշտանորոգ ուխտով, այլեւ եւ մանաւանդ՝ Արամի անպարտելի կամքով, ոգեղէն ուժով եւ անվեհեր վճռակամութեամբ պիտի շարունակենք մեր յաղթական երթը»:

Կազմակերպող կոմիտէութիւններուն եւ Ուսանողական միութեան խօսքը փոխանցեց ընկերուհի Լուսին Փալանճեան, որ իր խօսքին մէջ անդրադարձաւ, թէ այս տարի կը զուգադիպի նաեւ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի մահուան 100-ամեակը: Փալանճեան շեշտեց, թէ Հայաստանի 1918 Մայիս 28-ի անկախացումը հիմնաքար հանդիսացաւ 1991 Սեպտեմբեր 25-ի անկախութեան եւ Արցախի ազատագրումին, ինչպէս նաեւ սփիւռքի ազգային ջիղի ամրապնդման: Ան իր խօսքը աւարտեց ըսելով. «Պիտի շարունակենք եւ պէ՛տք է շարունակենք պատկանիլ հայ անկախ պետականութեան՝ ապահովելու համար մեր հայութեան բարօր կեանք մը եւ կերտելու լիիրաւ պետութիւնը միացեալ եւ ազատ Հայաստանի»:

Գեղարուեստական յայտագիրով հանդէս եկաւ Քրիստիան Ղազարեան, որ ասմունքեց Եղիշէ Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծութիւնը, ապա երկու բեմավարները ընթերցեցին Արամ Մանուկեանի մասին վկայութիւններ Կարօ Սասունիէն, Գաբրիէլ Լազեանէն, Օննիկ Մխիթարեանէն եւ Հրաչ Տասնապետեանէն, որմէ ետք ընկեր Մուրատ Սանոսեան մեկնաբանեց «Գինի լից» եւ «Ձայն մը հնչեց» երգերը:

Խմբային ասմունքով ելոյթ ունեցան Ազգային Սուրբ Յակոբ վարժարանէն խումբ մը աշակերտներ, որոնք ասմունքեցին Պարոյր Սեւակի «Քիչ ենք, բայց հայ ենք» բանաստեղծութիւնը: Բեմավարուհի Արիանէ Թասլաքեան ներկայացուց օրուան բանախօս ընկեր Վիգէն Թիւֆէնքճեանի հակիրճ կենսագրականը, որմէ ետք բանախօսը բեմ հրաւիրուեցաւ:

Թիւֆէնքճեան իր խօսքին մէջ նախ անդրադարձաւ հարիւրմէկ տարի առաջ այս օրերուն մեր ժողովուրդին ապրած ճգնաժամային պահերէն մէկը ըլլալուն, ազգովին կենաց մահու կռիւ դիմագրաւելուն ու ապա այդ կռիւէն յաղթական դուրս գալուն եւ «վեց դարերու խաւարին վրայ դրօշ եռագոյն» պարզելուն: Բանախօսը կարեւորութեամբ շեշտեց. «Չկան Հայաստանի Ա., Բ. կամ Գ. հանրապետութիւններ։ Կայ միայն մէ՛կ Հայաստանի Հանրապետութիւն, այն որ գոյացաւ 1918-ին, եւ որուն շարունակութիւնը եղան Խորհրդային Հայաստանի եւ այսօրուան հանրապետութիւնները։ Նոյնիսկ եթէ այժմու մեր հանրապետութիւնը իրաւական եւ անմիջական շարունակութիւնը չէ 1918-ին ստեղծուած հանրապետութեան, սակայն անոր գաղափարական խարիսխը կու գայ 28 Մայիս 1918-էն»:

Ապա ան ակնարկ մը նետելով Հայաստանի վերջին 30 տարիներուն անկախացած Հայաստանի իրագործումներուն, անդրադարձաւ նաեւ վերջին մէկ տարուան իրադարձութիւններուն՝ ողջունելով Հայաստանի քաղաքական կեանքին մէջ մեր հայրենաբնակ ժողովուրդին ապրած զարթնումը, ան յայտնեց. «Կ՚ուզէինք հաւատալ, որ նախկին վատահամբաւ եւ նոյնիսկ յանցագործ իշխանաւորներու մերժումէն ետք, հայրենի մեր ժողովուրդին վստահութիւնը վայելող Հայաստանի նոր կառավարութիւնը պիտի ձեռնարկէր երկրի տնտեսութեան բարեկարգումին», ապա եզրակացուց. «Պահն է լրջանալու, պահն է ազգի միասնականութեան հայեցակարգը ուղենիշ ընտրելու, պահն է բովանդակալից քաղաքականութիւն մշակելու եւ զայն գործադրութեան դնելու»:

Ձեռնարկի ամբողջ ընթացքին բեմավարները հանդէս եկան լոզունգներով եւ բանաստեղծական հատուածներով, ապա ձեռնարկի փակումին Յովիկ Կէտիկեան ընթերցեց հատուած մը Եդուարդ Պոյաճեանի «Դաշնակցականը» արձակէն, իսկ Արիանէ Թասլաքեան՝ Ժագ Ս. Յակոբեանի «Յաղթերգութիւն» բանաստեղծութենէն:

Աւարտին Գերշ. Տէր Բաբգէն Արք. Չարեան փոխանցեց իր սրտին խօսքը, որուն մէջ նախ քաջալերեց ձեռնարկին մասնակցող աշակերտ-աշակերտուհիներն ու երիտասարդները, որոնք մեր ազգի ապագան պիտի կերտեն, ապա շեշտեց. «Աւետարանը կ՚ըսէ՝ մի վախնաք մարմինը սպանողներէն. երբեմն թշնամին կը յաջողի մեզ ֆիզիքապէս ստրկացնելու, բայց երբ ոգի՛ն ուժեղ է՝ երբեք չի մեռնիր, երբ կայ միասնական կեցուածք, կայ միասնական տեսլական՝ այդ ոգին կը շարունակէ յաղթական կերպով իր երթը: Եւ մեր պարտականութիւնն է այդ ոգին փոխանցել սերունդէ սերունդ, այն ոգի՛ն, որ կերտեց Մայիս 28-ի անկախացումը, այն ոգի՛ն, որ կերտեց ներկա՛յ Հայաստանը, այն ոգի՛ն, որ պիտի կերտէ ամբողջակա՛ն անկախացումը, միացեա՛լ Հայաստանը»:

Պաշտօնական հանդիսութենէն ետք ՀՄԸՄ Կամքի «Հայկ Մարգարեան» մարզասրահէն ներս տեղի ունեցաւ խրախճանք, կազմակերպութեամբ ՀՅԴ ԳԵՄ-ի «Լեւոն Շանթ-Բեկոր Աշոտ» մասնաճիւղին, մասնակցութեամբ հայրենի արուեստագէտներու՝ Սամուէլ Երանեանի եւ Ռուբէն Սասունցիի:

Սոնա Թիթիզեան Կէտիկեան

Լուսանկարները՝ Մուրատ Սանոսեանի

Արցախի Հանրապետութեան (ԱՀ) Ազգային Ժողովի «Դաշնակցութիւն» խմբակցութեան պատգամաւոր Դաւիթ Իշխանեան ստորեւ ներկայացուած յայտարարութեամբ ելոյթ ունեցաւ մայիս 30-ին կայացած ԱՀ Ազգային ժողովի լիագումար նիստին:

«Հարգելի գործընկերներ,

սիրելի հայրենակիցներ,

Վերջին շրջանում հանրութեան մօտ առկայ մտահոգութիւնների շարքը «համալրուեց» մեր միասնականութեան նկատմամբ աստիճանաբար խորացող անվստահութեան բաղադրիչներով:

Միասնականութիւն, որ եղել է, կայ ու կը մնայ որպէս մեր յաջողութիւնների ու յաղթանակների հիմնական գրաւականը, մեր պետական համակարգի ամրութեան հիմքը, համազգային համերաշխութեան ու ազգային-ազատագրական պայքարի փիլիսոփայութիւնը, հայութեան բոլոր հատուածների ամուր շաղախը: Միասնութիւն, որով պայմանաւորուած է ոչ միայն այսօրը, ներկան, ալյև ապագան:

Անցած տասնամեակներում մենք ականատեսն էինք մեր համազգային միասնութեան դէմ ուղղորդուած և խաթարող տարբեր գործընթացների: Մենք բազմիցս ենք բարձրաձայնել, մեր զգօնութիւնն ի ցոյց դրել բոլոր այն ուժերին ու կեդրոններին, որոնց քայլերը կանխատեսելի ու մօտ էին յաջողութիւնների:

Տարբեր դրսևորումներ ունեցող քայլերը համեմուած են հասարակութեանը ապակողմնորոշող և նրա զգօնութիւնը թուլացնող իւրօրինակ բացատրութիւններով ու մեկնաբանութիւններով:

ՀՅ Դաշնակցութեան գործունէութիւնը միշտ էլ խոչընդոտ է եղել այդ «սև գործը» կատարող քաղաքական կեդրոնների և ուժերի համար:

Վերջին շրջանում ի յայտ է եկել յատուկ մարտավարութեան՝ առանձին քաղաքական ու պետական գործիչների թիրախաւորման և արժեզրկման քաղաքականութիւն, արհեստական օրակարգերի ձևակերպումներով: Դրա ականատեսն ենք լինում թէ՛ ՀՀ-ում և թէ՛ Արցախի Հանրապետութիւնում:

Պատմութիւնը լուրջ և ծանրակշիռ դասեր է տուել մեզ: Պատմութիւնը կրկնուելու օրինաչափութիւն ունի: Զգօնութեան և գիտակցականութեան համադրումը առաւել խիստ անհրաժեշտութիւն է այս օրերին: Ազգային դիմադրողականութեան թուլացումը լուրջ վտանգ է արտաքին մարտահրաւէրները յաղթահարելու մեր ունակութեանը: Հատուածականութիւնը մեր արտաքին թշնամուց աւելի զօրեղ է:

Այս յայտարարութիւնը հնչեցնում ենք հենց այս օրերին, երբ ողջ հայութիւնը անցած ամսուայ ընթացքում տօնում էր միասնական ջանքերով ու զոհողութիւններով ձեռք բերուած մայիսեան յաղթանակները՝ Սարդարապատից ու Բաշ-Ապարանից մինչև Արցախ, Շուշի:

Յանուն մեր նոր յաղթանակների ու պետականութեան յարատևութեան՝ կոչ ենք անում բոլորին ցուցաբերել միմեանց նկատմամբ հանդուրժողականութիւն ու գիտակցուած քաղաքական գործունէութիւն:

Այսօր մեծ գոհունակութեամբ պէտք է նկատենք, որ մեր հանրութիւնը, ժողովրդի տարբեր շերտերը իրենց զուսպ կեցուածքով և ողջամտութեամբ քաղաքական ուժերին ու գործիչներին դրդում են վեր կանգնել անձնական ու կուսակցական շահախնդիր մօտեցումներից և համատեղ ուժերով կերտել Միացեալ, Ազատ ու Անկախ Հայաստանի ապագան»:

րամանով Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգային Իշխանութեան, Ուրբաթ, 24 Մայիս 2019-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Արամ Մանուկեան Ժողովրդային Տան «Անի» ճաշասրահէն ներս հրաժեշտի հանդիպում մը տեղի ունեցաւ ի պատիւ Բերիոյ Հայոց Թեմի Բարեջան Առաջնորդ Գերշ. Տէր Շահան Սրբ. Արք. Սարգիսեանի, կը հաղորդէ “Գանձասար”-ը:

Ի յարգանս սրբազան հօր տասնհինգ տարիներու նուիրական, բեղուն աշխատանքին, հրաժեշտի հանդիպումին ներկայ էին ՀՀ Հալէպի Գլխաւոր Հիւպատոսութեան ՀՀ Մարդասիրական խումբի ներկայացուցիչ գնդապետ Արկատի Տօնոյեան, Հայ Աւետարանական Համայնքի Պետ Վերապատուելի Յարութիւն Սելիմեան, Հայ Կաթողիկէ Համայնքի ներկայացուցիչ Արժ. Տէր Կոմիտաս Քհնյ. Տատաղլեան, Բերիոյ Հայոց Թեմի ազգային մարմինները, հալէպահայ կազմակերպութիւններու, միութիւններու, կրթական հաստատութիւններու, հայրենակցական միութիւններու, բարեսիրական հիմնարկներու ներկայացուցիչները եւ հոգեւորականաց Դասը:
Բացման Խօսքով Ազգ. Երեսփոխանական Ժողովի ատենադպիր Սիլվա Ճապաղջուրեան բարի գալուտ մաղթեց ներկաներուն եւ լուսարձակի տակ առաւ Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդին վաստակն ու ծառայութիւնը, բարի երթ մաղթելով Առաջնորդ Սրբազան Հօր իր նուիրական առաքելութեան մէջ:

Այնուհետեւ կատարուեցաւ հանդիպման բացումը եւ ներկաները հրաւիրուեցան հիւրասիրութեան եւ մտերմիկ զրոյցի:

Հայ Կաթողիկէ Համայնքին եւ Գերապայծառ Տէր Պետրոս Արք. Միրիաթեանի անունով ողջոյնի խօսք արտասանեց Տէր Կոմիտաս Քահանայ Տատաղլեան, որ ըսաւ. «Թոյլ տուէք, որ նախ փոխանցեմ ողջոյնները եւ բարեմաղթութիւնները ձեր սիրեցեալ եղբօր Գերապայծառ Տիրոջ, որ բանաւոր պատճառով երկրէն դուրս կը գտնուի:

«Սրբազան հայր, 15 ծանր տարիներ ծառայեցիք, ծառայեցիք հաւատքով, սիրով եւ ամենայն բծախնդրութէամբ, ձեր ուսերուն առնելով պատուական Խաչը Հայոց Բերիոյ Թեմին:

«Ծառայեցիք որպէս բազմաշխատ հոգեւորական, քաջ հովիւ, գթառատ հայր եւ մանաւանդ աննահանջ հայրենասէր եւ տեսլահար Առաջնորդ: Մանաւանդ Հալէպի դժնդակ տագնապալից օրերուն: Ձեր մէջ տեսանք աստուածային սիրով օծուն եղբայրական կապը՝ Գերապայծառ Տիրոջ եւ Վերապատուելիին հետ, տեսանք, շօշափեցինք ձեր իւրայատուկ, վճռական եւ բարերար դերը ի սպաս հալէպահայութէան, երբ կազմեցիք Սուրիահայութեան Շտապ Օգնութեան եւ Վերականգնումի Մարմինը»:
Ապա Տէր Կոմիտաս Գերապայծառ Տիրոջ եւ Հայ Կաթողիկէ Համայնքին անունով, որպէս յիշատակ անմոռացութէան Առաջնորդ Սրբազան Հօր յանձնեց յուշանուէր մը՝ Ս. Պատարագի արծաթէայ սկիհ մը արտասանելով հետեւեալը. «Յիշեսցիր զմեզ առաջի, Անմահ Գառն Աստուծոյ», իսկ սրբազանը պատասխանեց. «Յիշէալ լիցիք» ու շնորհակալութիւն յայտնեց:

Այնուհետեւ իր սրտի խօսքը արտասանեց Հայ Աւետարանական Համայնքի Համայնքապետ Վերապատուելի Յարութիւն Սելիմեան: Վերապատուելին ըսաւ. « Գերշ. Սրբազան Հօր անցնող 15 տարիներուն մատուցած ծառայութիւնը իր դրոշմը թողուց ոչ թէ միայն Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգ. շրջագիծէն ներս, այլ հալէպահայութեան համընդհանուր կեանքին մէջ: Գերշ. Սրբազան Հայրը իր տիպարով եւ կենցաղով օրինակ ծառայեց բոլոր եկեղեցականներուն եւ այսօր, կարելի է ըսել, որ բնական տարիներ չէին անցնող յատկապէս վերջին եօթը-ութը տարիները: Այդ տարիներուն Գերշ. Սրբազան Հօր հետ մենք բաժնեկցեցանք մեր ուրախութիւնն ու տագնապը, բաժնեկցեցանք մեր մարտահրաւէրները, միասնաբար կրեցինք ամէն ցաւ, կսկիծ, երբեմն այն դժբախտութիւնները, որոնք մեր կամքէն անկախ մեր առօրեան ներխուժեցին: Այս բոլորին հետ մէկտեղ, Սրբազան Հայրը իր հաւատքը պահեց, բոլորանուէր ծառայութիւնը շարունակեց՝ դառնալով հեզահամբոյր ներկայութիւն, եւ իր ողջմիտ, մշակութասէր, ազգասէր, բարեգութ սրտին ու մտքին թելադրութեամբ դրական ներդրում ունեցաւ մեր ազգային կեանքին եւ տոկունութեան օրինակ ծառայեց տագնապահար ժողովուրդին»:

Ապա Վերապատուելին համայնքին կողմէ յուշանուէր մը յանձնեց Առաջնորդ Սրբազան Հօր:
Հանդիպումը շարունակուեցաւ բարի մաղթանքներու փոխանակումով: Դասական երաժշտութեան ընտրեալ կտորներ նուագելով ջութակահար Ռոզի Շուշանեան ջերմ մթնոլորտ ստեղծեց ու բարեմաղթութիւնները համեմեց սիրոյ եւ երախտագիտութեան երանգներով:

Կազմակերպիչ կողմին՝ Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգ. Իշխանութեան տպաւորիչ խօսքը արտասանեց Ազգ. Երեսփոխանական ժողովի անդամ դոկտ. Հուրի Ազէզեան, հրաւիրեալներու մտահորիզոնին վրայ անգամ մը եւս ուրուագծելով անցնող տարիներու ազգային մեր կեանքի տագնապալից ու հպարտալից դէպքերն ու հալէպահայութեան միասնական ոգին:

Դոկտ. Ազէզեան ըսաւ. «Յանուն սուրիահայութէան, մեր որդիական շնորհակալութիւնն ու անվերապահ երախտագիտութիւնը կը յայտնենք Թեմի Գաւազանագիրքին 61-րդ Առաջնորդին՝ Գերաշնորհ Տ. Շահան Սրբ. Արք. Սարգիսեանին, որ անցնող տասնհինգ տարիներուն ամբողջական նուիրումով, յառաջահայեաց մօտեցումով, օրինակելի յանձնառութեամբ եւ որակական նպատակասլաց ըմբռնումով հովուեց իր հօտը»:

«Այսօր, հրաժեշտի այս ոգեխանձ պահուն, մեզի կը մնայ ըսել՝ վարձքդ կատա՛ր, վաստակդ արդա՛ր, Սիրելի Շահան Սրբազան, վստահաբար յառաջիկայի ձեր գործունէութիւնները պիտի իրագործէք ձեզի վայել նոյն պիրկ կամքով եւ անխախտ հաւատքով»:

Ապա Դոկտ. Ազէզեան հրաւիրեց Ազգ. Երեսփոխանական Ժողովի ատենապետ տիար Տարօն Մակարեանը՝ Ազգ. Իշխանութեան յուշանուէրը յանձնելու Առաջնորդ Սրբազան Հօր:

Հանդիպումի աւարտին Գերշ. Տէր Շահան Սրբ. Արք. Սարգիսեան իր երախտագիտութեան խօսքը ուղղելով հրաւիրեալներուն եւ հանդիպումը կազմակերպող Ազգ. Իշխանութեան ըսաւ.
«Այս պահը իմ կեանքին մէջ հանգրուան մը բոլորած ըլլալու ուրախութեան պահն է: Ընդհանրապէս ընկերային կեանքին մէջ մեկնում նաեւ կը նշանակէ կատարուած ծառայութեան մը աւարտ, որ նաեւ տխուր երանգ մը կ’ունենայ իր մէջ: Ամենակալին փառք եւ գոհութիւն կը յայտնեմ, որ զիս արժանի դարձուց իր եկեղեցւոյ սպասաւորը ըլլալու եւ իմ ծառայութեան բաժինս բերելու Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ճամբով Բերիոյ Հայոց պատմական Թեմէն ներս, ուր իմ ծննդավայրիս յիշատակները, իմ հարազատները, բարեկամներս եւ ննջեցեալ սիրելիներս միասնաբար կը տողանցեն այս պահուն իմ աչքերուս առջեւ:

Շնորհակալութիւն կը յայտնեմ ձեզի որ ներկայ էիք մեր կեանքին մէջ եւ վստահ եմ որ ներկայ պիտի ըլլաք նաեւ յառաջիկայ տարիներուն»:

Ապա Առաջնորդ Սրբազան Հայրը շնորհակալութիւն յայտնեց ՆՍՕՏՏ Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետին, Սուրիոյ վսեմաշուք նախագահ տոքթ. Պաշշար Հաֆէզ ալ Ասատին, Սուրիոյ մէջ գործող պետական եւ բոլոր պատասխանատուներուն, քրիստոնէական համայնքներուն եւ համայնքապետներուն, իսլամ հոգեւոր առաջնորդներուն եւ պատասխանատուներուն, սուրիացի քաղաքացիներուն, մասնաւորաբար Սուրիահայ համայնքի զաւակներուն:

Սրբազան Հայրը շնորհակալութիւն յայտնեց նաեւ Գերապայծառին եւ Վերապատուելիին յուշանուէրներուն համար, ինչպէս նաեւ Ազգ. Իշխանութեան՝ այս երեկոն կազմակերպելուն համար:
Ապա ներկաները յիշատակի լուսանկարներով անմահացուցին պահը:

Յունիս 7-11 Ատրպէյճանի և Թուրքիոյ բանակային միաւորումները Նախիջևանի մէջ պիտի սկսի՚ «Անդրդուելի եղբայրութիւն 2019» (Sarsılmaz kardeşlik-2019) զօրավարժութիւնը։

Այս մասին կը հաղորդէ Ռազմինֆօ կայքէջը, նշելով, որ կայացած է երկու երկիրներու դրօշներու փոխանակման արարողութիւնը։ Հրապարակուած լուսանկարներուն մէջ յստակ է, որ արարողութիւնը կատարուած է Նախիջևան-Թուրքիա սահմանին մօտ։

Յիշեցնենք, որ նախորդ տարի ևս թուրք-ատրպէյճանական համատեղ զօրավարժութիւն կայացաւ Կարս քաղաքին մէջ։

ATKEN ARMENIAN FOUNDATION: THE LEGACY LIVES ON

This coming June 7th in Montreal and June 9th in Toronto, two stunning artists, Hasmik Papian (Vienna) and Aline Kutan (Montreal) will be performing for a cause that they consider to be of great importance for Armenia. A cause that has been the mission of the Atken Armenian Foundation since the passing of its namesake, Dr. Atken Armenian.

Indeed, the Atken Armenian Foundation has been discovering, serving, and guiding young music talent in the regions of Armenia for the past 10 years. Their work in poverty reduction is growing rapidly through new initiatives and collaboration. In the last few years their efforts have proven to be very productive; more funds (thanks to fundraising concerts held in Canada) have correlated to greater results. For example, from the first group of students discovered in remote areas of Armenia (by remote they mean even villages high up in the mountains), six AAF Fellows have been accepted into top music schools in Armenia and are on the path they have dreamt about. On the regional development side, in a few short years, their agro-modernization projects will bring in six-figure revenue to local farming communities.

Today we will explore the cultural side of things. It is not an exaggeration to say that the Atken Armenian Foundation has established itself as an important cultural force for young people in remote areas of Armenia. When you meet a AAF Fellow, you will meet a child from a village who only a couple of years ago had never heard of Scarlatti or Brahms and today is singing in Italian and German! You will get to know a young man who served on the border and witnessed his comrade killed by an enemy bullet during the Four-Day War in April 2016, who today is a top voice student at the Komitas Conservatory. Other AAF Fellows are already winning competitions from Armenia to Italy.

At the AAF, every amount raised goes to discovering highly talented youth and to provide them with the best possible quality music training. No donations are used for the administration of the Foundation. They have an excellent network of volunteers in Armenia who make it all possible. From Canadian-Armenians who live there for a few months a year, to local NGO’s, and their representative in Armenia, Mrs. Chaghig Arzrouni, the Registrar at the American University of Armenia.

The Foundation Board includes internationally renowned Montreal musicians such as soprano Aline Kutan and conductors Agnes Grossmann and Raffi Armenian, as well as British violinist Levon Chilingirian. Their president is the son of the late Atken Armenian, Montreal-based violinist Van Armenian, who invests countless hours in the Foundation’s work. The teachers they hire in Armenia are chosen for their exceptional level of professionalism and dedication to the children. Their programs are transforming entire communities and giving hope to their children.

An example of this transformation is when they met Maro Simonyan eight years ago, and found an energetic and determined woman who wanted to bring musical culture to the children of her hometown of Yegheknadzor. The AAF gave her a mission: build a serious children’s choir and head for the top! For the past 4 years, the Armenian Children’s Choir has been winning top prizes in Armenia and even a Gold Medal in Georgia. There is a magical atmosphere when you enter the Culture Centre; Maro has created a place where the love of music is palpable. Every time the award-winning choir shows up in the capital Yerevan, heads are turned!

The AAF also has a bank of several instruments on loan to local music schools and talented children. The bank includes two beautiful Qanons, 3 flutes, 8 violins, and 12 pianos. The AAF also offers voice, piano, music history, theory, dictation, English language, and solfeggio classes.

The AAF does not allow talented and hard-working children to be forgotten due to circumstances of the country. “We will support them as long as they continue to elevate themselves to the enormous challenge and discipline required to make it in the music world,” says AAF President Van Armenian.

A great example is of this Anna. When Van Armenian met young Anna in a small town in Javaghk three years ago, he selected her to become an AAF Fellow. The AAF funds her voice lessons in Yerevan (she comes down to Yerevan regularly for extended stays), as well as English lessons with a teacher in her town. After only a few months, she won a competition in Georgia giving her the possibility to participate in the final round in Italy. The AAF took her to Italy where she competed with candidates 5 to 7 years older than her. Anna was one of 4 candidates selected by an international jury and Nino Lezhava, Director of the Academy Tebaldi Del Monaco, to receive the Special Prize: A full scholarship to participate in a 2-week masterclass in Italy, room & board included! In Van Armenian’s words, “This is a talent to watch, mark our words! The AAF believes that talents such as Anna will be future ambassadors of Armenia, but important support is needed to continue this work.”

Another amazing talent, also from Javaghk, is pianist Anahit. She is the recipient of a 2018 AAF fellowship and recently the proud owner of a baby grand piano funded by the AAF so that she can practise on a decent piano. The AAF considers Anahit as a major talent worth the full support of her community. She practices many, many hours a day and participates in masterclasses in Paris. In fact she is also supported by international Georgian pianist Elisso Bolkvadze’s charitable music foundation, Lyra, with the mission of inspiring and promoting the young generation of Georgian classical pianists.

Recently, Anahit performed for none other than the President of Georgia (Salome Zourabichvili) and the Georgian Catholicos! She recently appeared on the popular Armenian TV show Մեծ փոքրիկներ where she charmed a nation with her incredible skill coupled with her captivating charm.

Other top talents the AAF supports include flutist Mariam from Gyumri. This 16-year-old has won all the national competitions and has a bright musical career ahead of her. The Atken Armenian Foundation provides her with a great instrument (donated by Simon Channing – Head of Woodwinds at the Famous Royal College of Music in London). 100% of Mariam’s weekly private flute lessons with Armenian National Philharmonic Orchestra principal flute Narek Avagyan, including travel costs, are covered by the Atken Armenian Foundation. Last summer she was invited, with a full fellowship, to the Yuri Bashmet Academy in Samara, Russia, where she benefited from two intense weeks of masterclasses and performance opportunities. A good friend and supporter of the Foundation, associate-principal flute of the Montreal Symphony Orchestra, Albert Brouwer, is convinced that “this investment in brilliant talent is truly worthwhile.”

“The new reality in Armenia, with the beautiful velvet revolution and a fresh sense of hope and determination it has brought, has opened many possibilities,” says, AAF President, Van Armenian. “When before we made it a point to stay clear of corrupt government appointees—we simply had no time to deal with the bureaucracy and disinterest—well, today, there is an opportunity to maximize government cooperation with the AAF. Some of our programs and philosophies in the regions can indeed become templates for rebuilding the damaged musical institutions and human resources in the regions of Armenia.”

When asked how we can contribute to the cause, Van Armenian simply states: “Come and show your solidarity with two of the top Armenian opera singers in the world this June in Montreal or Toronto. As the Armenian saying goes, with one stone, two birds. . . well in this case three birds. You see, with your ticket purchase or sponsorship pledge, you will hear an absolutely amazing concert, provide direct support to a young talented musician in Armenia, and finally, help build a better Armenia, an Armenia defined by a high level of cultural development.”

WHO?

SOPRANOS HASMIK PAPIAN & ALINE KUTAN

WHAT?

“I SING FOR ARMENIA”

A CONCERT OF FAVORITE ARIAS & SONGS FROM ARMENIA AND BEYOND

WHEN AND WHERE?

JUNE 7 IN MONTREAL (8 P.M.))

JUNE 9 IN TORONTO (7 P.M.)

WHY?

FUNDRAISING TO SUPPORT EXCEPTIONAL MUSICAL TALENT IN ARMENIA

WOW!

SPECIAL HOMAGE TO KOMITAS’ 150TH ANNIVERSARY

FOR TICKETS:

TORONTO CONCERT

MARTIN BAZARIAN 416-494-3366

ANABEL SHAROUYAN 416-871-4424

OR EMAIL TICKET REQUEST TO

VANARMENIAN@YAHOO.CA

 

UNDER THE AUSPICES OF THE EMBASSY OF THE REPUBLIC OF ARMENIA TO CANADA.

THE ATKEN ARMENIAN FOUNDATION IS A REGISTERED CANADIAN CHARITY AND ISSUES TAX RECEIPTS FOR ALL DONATIONS.

CONTACT THE AAF TO BE A SPONSOR FOR THIS EVENT!

http://WWW.ATKENARMENIANFOUNDATION.COM

TICKETS FOR THE MONTREAL CONCERT? CALL. . .

LIANA ARMENIAN 514-601-5131

NARA KAVKAS 514-663-7583

 

Հայաստանեայց առաքելական սուրբ Եկեղեցին կը նշէ Յիսուս Քրիստոսի Համբարձման տօնը, որ իբրեւ տէրունի տօն, կը նշուի Քրիստոսի յարութեան 40-րդ օրուան հանդիպող  հինգշաբթին:

«Համբարձում» կը նշանակէ բարձրացում: Համբարձումը յարուցեալ Յիսուսի մարմնով երկինք բարձրանալու եւ Հօր աջ կողմը նստելու յիշատակն է: Այս տօնը կ’եզրափակէ Քրիստոսի երկրաւոր առաքելութեան եւ աւետարանական պատմութեան շրջանը:

Համբարձման դէպքը նկարագրուած է Նոր Կտակարանին մէջ (Մարկ. ԺԶ. 19-20, Ղուկ. ԻԴ. 50-53, Գործք Ա. 9-11): Ս. Յարութեան մեծ եւ հրաշափառ դէպքէն յետոյ անցած էին քառասուն օրեր, որոնց ընթացքին յարուցեալ Տէրը խորհրդաւոր կերպով, բայց միշտ մարդկային կերպարանքով բազմիցս երեւեցաւ վշտաբեկ եւ յուսահատ իր աշակերտներուն` զանոնք վերահաստատելով իրենց առաքելական կոչման եւ հաւատքի մէջ: Յարուցեալ Քրիստոս այդ 40 օրերու ընթացքին շարունակեց քարոզել` երեւելով իր աշակերտներուն: Իր հանդիպումներու ժամանակ Ան միշտ կը խօսէր երկնքի արքայութեան մասին, կը յուսադրէր, կը քաջալերէր եւ կը մխիթարէր, որպէսզի Իր` երկինք երթալուն պատճառով չտրտմին: Տէր Յիսուս անոնց մէջ սերմանեց նաեւ համբերութիւն եւ արիութիւն. համբերութիւն` յոյսով սպասելու զԱյն` նախապէս տուած խոստումին իրագործման, եւ արիութիւն` ընդդէմ գալիք փորձութիւններու, որպէսզի կարողանան աներկիւղ քարոզել Աւետարանը:

Համբարձումը շարժական տօն է, ամէն տարի տարբեր թուականի կը նշուի, սակայն ան միշտ կը զուգադիպի հինգշաբթի օրուան, իսկ հանդիսութիւնները կը սկսին չորեքշաբթի: Այդ չորեքշաբթին կիները «Ծաղկամօր կիրակի» կը պահէին, այսինքն կարգ մը աշխատանքներէ կը խուսափէին ի պատիւ «Ծաղկամօր», որպէսզի ան իրենց երեխաներէն հեռու պահէ «ծաղիկ» ու «կարմրուկ» հիւանդութիւնները:

srbuhi-varvare-kuysi-hishatakutyan-or-7480

Ծաղկամայրը, ըստ աւանդութեան, Վարվառէ անունով կոյս մըն է, որուն քրիստոնէութիւնը ընդունելուն պատճառով հետապնդեր է իր կռապաշտ հայրը, եւ ան Արեւմտեան Հայաստանէն փախչելով` եկեր ապաստաներ է Աշտարակի մօտ գտնուող Արայի լեռը: Հայրը զայն հետապնդեր է, եւ շրջանի հովիւները մատներ են Վարվառէի թաքստոցը: Յուսահատ Վարվառէն նահատակուելէ առաջ Աստուծմէ խնդրեր է, որ ծաղիկ ու կարմրուկ հիւանդութիւն ունեցող մանուկները իր անունով բուժուին: Աստուած կատարեր է անոր խնդրանքը, եւ Վարվառէին աղօթող մայրերուն զաւակները բուժուեր են այդ հիւանդութիւններէն:

Նոյն առիթով Վարվառէն անիծեր է իր տեղը մատնած հովիւները, վերջիններս եւ իրենց ոչխարները քարացեր են: Մինչեւ այսօր աշտարակցիները ցոյց կու տան այդ քարերը: Համբարձման չորեքշաբթի եւ հինգշաբթի օրերը Արայի լերան շրջակայքի ժողովուրդը Ծաղկեվանք ուխտի կ՛երթայ:

Ուխտագնացութիւն դէպի Ծաղկեվանք

Ծաղկեվանքը կոյս Վարվառէի մահարձանը կը համարուի. Մամռոտ վանքին մէջ կայ աղբիւր մը, որ բուժիչ յատկութիւններ ունի. կ՛ըսուի, թէ աղբիւրը սկիզբ առած է Վարվառէի արցունքներէն:

Կաթնապուրի Արարողութիւն

Համբարձման օրը բոլոր տուներուն մէջ առտու կանուխ կաթնապուր կ՛եփէին: Ոմանք կաթնապուրի կաթսային տակ վառող կրակին մէջ կ՛այրէին եօթը աղօթքով հանգուցուած ձեռքի կապը:

Հայաստանի որոշ շրջաններու մէջ կաթնապուրը կ՛եփէին խմբովի` արտերուն մէջ եւ քանի մը շերեփ կաթնապուր կը թափէին արտերուն շուրջը` բերքի առատութիւն ապահովելու եւ արտը կարկուտէն ու վնասակար միջատներէն պաշտպանելու համար:

Համբարձման օրուան կաթնապուրը մատաղ էր, անիկա կը բաժնուէր առնուազն եօթը տուն:

Շատ մը ընտանիքներ Զատիկէն մինչեւ Համբարձում կաթնապուր չէին եփեր, որպէսզի կովերուն կաթը չպակսի, իսկ Համբարձումին առաջին անգամ եփուող կաթնապուրը յատուկ հանդիսութեամբ կ՛ուտուէր:

Վիճակի Արարողութիւն

Անցեալին վիճակի արարողութիւնը կը կատարուէր բացօթեայ, դաշտերուն մէջ: Աղջիկները կը բազմէին խոտերուն վրայ, իրենց մէջտեղը կը զետեղէին վիճակի փարչը, հարսի հագուստով անչափահաս աղջնակը կը նստեցնէին փարչին քով` երեսը քողով ծածկուած: Իբրեւ անարատ եւ միամիտ երեխայ` ան էր, որ իւրաքանչիւր բախտագուշակ քառեակ երգէն ետք պիտի հանէր նշանները փարչին մէջէն:

Աղջիկներուն խումբը առաջին երգը կը նուիրէր վիճակի փարչին.

«Վիճակ, վիճակ ծաղկավիճակ,
Շալէ շապիկ, նախշուն կոճակ:
Եկան տարան տիրոջ դուռը,
Ճակտին զարկին կարմիր նուռը,
Ջան, ծաղիկ, Համբարձում…»:

Ասկէ ետք կը սկսէր հարիւրաւոր քառեակներու երգը, իսկ բազմութիւնը դրական վիճակ ինկած նշանի տիրոջ ուրախութիւն կը բաժնէր եւ կը մխիթարէր բացասական վիճակ ինկած նշանի տիրոջ.

Ահաւասիկ դրական վիճակի նմուշ մը.
«Ազգի, մանէ՛ մանածդ,
Գնա քաղէ ցանածդ,
Այսօր վիճակի տօնն է,
Կը գտնես քո սիրածդ»:

Բախտաւոր, դրական վիճակի պարագային խումբը կ՛երգէր.

«Վիճակ, վիճակ դուրս ելաւ,
Վճկի, վրէն լոյս ելաւ,
Էս ինչ բարի բախտ ելաւ…»:

Վիճակի արարողութիւնը վերջ գտնելէ ետք փարչին ջուրը կը թափէին արտերը: Շիրակի շրջանին մէջ հիւանդներուն տէրերը այս ջուրէն տուն կը տանէին եւ իրենց հիւանդին գլխուն կը քսէին, որպէսզի վերջինս շուտ առողջանայ եւ կազդուրուի:

Երեկոյեան, տունդարձի երգը կը հաստատէր տօնին աւարտը եւ կը սկսէին աշխատանքով յագեցած օրերը:

«Համբարձման երկուշաբթին,
Առէք փոցին ու գերանդին…»

Welcome

...